Dąb Dąbczański i Jan Żalplachta Zapałowicz 1913 r. - Józef Białynia Chołodecki
Jan Żalplachta vel Zapałowicz (ur. 1834, zm. w lipcu 1894 w Bukareszcie) – oficer austriacki w stopniu majora, organizator i dowódca w powstaniu styczniowym,
Życiorys[edytuj | edytuj kod]
Syn Antoniego i Elżbiety ze Szmerglewskich. Od 1852 w armii austriackiej, podporucznik artylerii. Dowódca oddziału w powstaniu styczniowym, pod rozkazami Leona Czechowskiego i dowódca batalionu. W maju 1863 staraniem Komitetu Wschodniej Galicji powstał Oddział Lwowski, którego dowództwo powierzono Zapałowiczowi. 13 maja oddział ten wkroczył do Królestwa. W trakcie marszu w Lubelskiem oddział Jana Żalplachty połączył się z oddziałem Jana Czerwińskiego i Leszka Wiśniewskiego. Zapałowicz został mianowany przez gen. Józefa Wysockiego dowódcą piechoty zgrupowania[1]. 19 maja zgrupowanie powstańcze Zapałowicza zajęło Tyszowce, pod tym miastem rozegrała się bitwa z Rosjanami, których wojska zostały odparte przez powstańców. Następnego dnia siły powstańcze mjr Zapałowicza przesunęły się w lasy między wsiami Mołożów, Stara Wieś, Tuczapy i Miętkie. W ślad za nimi podążyły oddziały rosyjskie, wzmocnione przez nowe jednostki ściągnięte z Zamościa. Sytuacja powstańców była trudna. 19 maja 1863 około godz. 11.00, Rosjanie rozpoczęli natarcie. Wojska polskie zdołały odeprzeć siły wroga, ale na skutek nieumiejętnie przeprowadzonego manewru odwrotowego zostały podzielone i zmuszone do odwrotu w granice Galicji[2].
2 lipca 1863 Jan Żalplachta brał udział w wyprawie na Wołyń jako podkomendny Franciszka Horodyńskiego. Po powstaniu więziony przez Austriaków. Osiadł w Rumunii, gdzie był współtwórcą Asociației de Ajutor Reciproc a Polonezilor (Towarzystwo Wzajemnej Pomocy Polaków).
Zmarł w Bukareszcie w lipcu 1894, pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.
Hugo Zapałowicz[edytuj]
Przejdź do nawigacjiPrzejdź do wyszukiwania
Pomnik Władysława Szafera i Hugona Zapałowicza w Zawoi
Hugo Zapałowicz (ur. 15 listopada 1852 w Lublanie, zm. 20 listopada 1917 w Pierowsku) – polski podróżnik, botanik, prawnik, badacz Karpat i gór środkowej Argentyny, prekursor turystyki babiogórskiej, przewodnik, poeta.
Spis treści
1Życiorys
2Wyprawa do Ameryki Południowej
3Działalność w Polsce
4Zasługi
5Twórczość
6Zobacz też
7Literatura
8Bibliografia
9Przypisy
Życiorys[edytuj | edytuj kod]
W 1871 r. ukończył ośmioletnie C.K. Wyższe Gimnazjum w Przemyślu i w tym samym roku rozpoczął studia na Wydziale Prawa i Administracji na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.
W 1875 r. ukończył studia, jednak przez następnych 5 lat obok pracy w zawodzie prawnika wiele czasu poświęcał swojej nowej pasji - naukom przyrodniczym, prowadząc badania botaniczne i geobotaniczne w masywie Babiej Góry. W latach 1880–1905 służył w wojsku austriackim, gdzie w randze kapitana sprawował funkcję sędziego wojskowego przy tyrolskim pułku strzelców. Jednocześnie w latach 1880–1881 uzupełniał na Uniwersytecie Wiedeńskim studia z zakresu botaniki, poznawał florę Alp, a w latach 1888–1890 odbył podróż badawczą do Ameryki Południowej i dookoła świata. W 1880 r. został współpracownikiem Komisji Fizjograficznej Akademii Umiejętności[1].
Po przejściu na emeryturę w latach 1905–1908 mieszkał w Zawoi, gdzie zajął się głównie rozwojem polskiej turystyki w masywie Babiej Góry. W 1908 r. przeniósł się do Lwowa, gdzie poświęcił się badaniom florystycznym w Karpatach Wschodnich.
W 1914 r. ponownie został powołany jako sędzia do wojska austriackiego. Od 1915 r. do śmierci przebywał w niewoli rosyjskiej. Zmarł 20 listopada 1917 w Pierowsku (Turkiestan Zachodni).
Wyprawa do Ameryki Południowej
