Chełmno civitas totius Prussiae metropolis

Chełmno civitas totius Prussiae metropolis - Marek Grzegorz Zieliński

Niniejsza monografia stanowi próbę wydobycia nowożytnej przeszłości Chełmna z głębokiego cienia zapomnienia, przerwania milczenia w badaniach historyków nad tym jakże ważnym ośrodkiem miejskim. Jest istotnym poszerzeniem stanu wiedzy nie tylko o przeszłości miasta, ziemi chełmińskiej, ale także o zjawiskach i procesach mających niejednokrotnie szersze odbicie w Rzeczypospolitej szlacheckiej i Kościele. Jej szczególny walor stanowi ukazanie szerokiego spektrum bytu miasta, z jego dynamiką i złożonością, co w konsekwencji daje możliwości porównań warunków życia w mieście biskupim z innymi ośrodkami: królewskimi i prywatnymi, wielkimi i małymi, w Prusach Królewskich i pozostałych prowincjach rozległego państwa. Stawiając zasadnicze pytanie o znaczenie Chełmna w okresie podległości władzy biskupiej, starano się zgłębić istotę sprzężenia zachodzącego między jego rozmachem organizacyjnym a działaniami zmierzającymi do utrzymania miasta na należytym poziomie. Od ich powodzenia zależałą bowiem słuszność biskupiej dumy, zawartej w twierdzeniu: "Chełmno - miasto stołeczne całych Prus".