Bruno Schultz 1892-1942

Bruno Schultz 1892-1942 - Bruno Schulz

Bruno Schulz (ur. 12 lipca 1892 w Drohobyczu, zm. 19 listopada 1942 tamże) – polski prozaik żydowskiego pochodzenia, grafik, malarz, rysownik i krytyk literacki.

Schulz właściwie był samoukiem – nie ukończył studiów ani we Lwowie, ani w Wiedniu. Większość z jego zachowanych prac pochodzi z lat 30. Wyjątek stanowią grafiki z cyklu Xięga bałwochwalcza, wykonane rzadko stosowaną techniką cliché-verre, które powstały w początkach lat 20. Prace te wysoko cenił Stanisław Ignacy Witkiewicz, który nazywał Brunona „demonologiem”, idącym drogą wyznaczoną przez wielkich malarzy europejskich: Lucasa Cranacha, Albrechta Dürera, Matthiasa Grünewalda, a także Edvarda Muncha czy Aubreya Beardsleya. Z kolei Debora Vogel w stosowaniu przez Schulza groteski, komizmu i karykatury widziała powinowactwa z Hieronimem Boschem, Ottonem Dixem, George’em Groszem i przede wszystkim z Franciskiem Goyą.

Xięga bałwochwalcza jest zapisem erotycznych obsesji Schulza, wkomponowanych w scenerię spowitego mrokiem Drohobycza, jego ulic i zaułków, a także kameralnych wnętrz. Kompozycje zbudowane są na zasadzie kontrastu między przedstawieniami kobiet i mężczyzn. Panie są istotami wyidealizowanymi, wyższymi, niemal boskimi, zaś mężczyźni stanowią ich przeciwieństwo: to skarlałe kreatury, nierzadko o cechach zwierzęcych, niewolniczo podporządkowane niewieścim rozkazom. Wiele postaci męskich przypomina samego autora, niektóre można uznać wręcz za autoportrety. Sadomasochistyczny charakter tych prac jest bezsporny, licznie pojawiają się też elementy fetyszyzmu. Warstwa fabularna ma mniejsze znaczenie, choć gdzieniegdzie autor wplata wątki mitologiczne, a nawet biblijne. Istotniejsza jest jednak aura tajemniczości ukazanych scen i dwuznaczna, mroczna atmosfera, w której wyczuwalny jest ogromny ładunek emocji.