Botanika leśna

Botanika leśna - Jakub Tomanek

Podstawowym celem gospodarstwa leśnego jest produkowanie jak największej ilości wartościowego surowca drzewnego. Aby osiągnąć ten cel, leśnictwo musi się opierać na bardzo rozległych podstawowych naukowych. Wielofunkcyjne leśnictwo musi się opierać na bardzo rozległych podstawach naukowych. Jedną z nich jest gruntowna znajomość drzew i krzewów, ich właściwości biologicznych i ekologicznych. Niezbędna jest również znajomość roślinności zielnej występującej w runie leśnym oraz grzybów i porostów, a także mikroorganizmów glebowych, jako ważnych składników ekosystemu, wywierających wpływ na glebę, a pośrednio na roślinność drzewiastą, stanowiącą główny cel praktycznych zabiegów człowieka. Wymienionymi zagadnieniami zajmuje się botanika w różnych swych działach. Całokształt wiedzy botanicznej, zaczerpnięty z różnych działów nauki o roślinach, zastosowany do potrzeb leśnictwa, stanowi treść botaniki leśnej. W znaczeniu tutaj przyjętym, na botanikę leśną składają się więc wiadomości z anatomii, morfologii, morfogenezy, systematyki, ekologii i geografii roślin drzewiastych, a także ochrony przyrody. Istotną częścią botaniki leśnej jest anatomia rozwojowa drzew, będąca częścią morfogenezy roślin, która opisuje struktury drzew na różnym poziomie ich organizacji, uwzględnia równocześnie proces ich funkcjonalnego różnicowania. W ten sposób botanika leśna zajmuje się problemami biologicznych podstaw produkcji leśnej, a szczególnie produkcji drewna. Przed botaniką leśną w Polsce, oprócz zadań o charakterze ogólnym, wyłaniają się zadania o znaczeniu regionalnym, wynikające z położenia geograficznego i odrębności fizjograficznych naszego kraju, które nadają swoiste piętno florystyczne lasom polskim. Przede wszystkim należy tu zaliczyć zagadnienie rozmieszczenia drzew i krzewów leśnych na naszych ziemiach; dokładne poznanie właściwości gatunków rodzimych i obcych, które mogą być u nas hodowane; zbadanie zmienności naszych drzew i wyróżnienie ras morfologicznych, który to problem, oprócz znaczenia teoretycznego, ma duże znaczenie praktyczne i gospodarcze. Do zakresu botaniki leśnej należy mało zbadana dziedzina ekologii drzew i fitocenoz leśnych, a także ważne zagadnienie ochrony flory leśnej, aklimatyzacji i naturalizacji niektórych gatunków czy odmian drzew i krzewów leśnych obcego pochodzenia. Niektóre z powyższych zagadnień wchodzą w zakres hodowli lasu lub pokrewnych gałęzi wiedzy o lesie. Nadaje to botanice leśnej szczególne cechy wiążące ją ściśle z praktyką leśną.