Bolesław - Teheran, Jałta, Poczdam. Reportaż w przeszłość

Bolesław - Teheran, Jałta, Poczdam. Reportaż w przeszłość - Piotr Wierzbiański

Bolesław Wierzbiański - (ur. 16 listopada 1913 r. – zm. 26 marca 2003 r.) - dziennikarz, polityk, pisarz, działacz polonijny. Urodził się w Bachórzu w powiecie Brzozów w Małopolsce. Po bardzo wczesnej śmierci ojca, matka przeniosła się na Podole, w tarnopolskie. Do gimnazjum wysłano go do Krakowa. To miasto i pobyt w nim w znaczący sposób ukształtowały postawę polityczną i społeczną młodego człowieka. Wyniesione z tamtych czasów ideały zachowa na całe dorosłe życie. Wierzbiański jako młody człowiek należał do tej grupy w dwudziestoleciu Polski nie­podległej, która niezmiernie szybko weszła w życie polityczne. Zaczął już działać w gimna­zjum, wiążąc się z tajnymi organizacjami, mającymi tradycyjne związki z Zetem Stefana Miłkowskiego. Kierując 5. Krakowską Drużyną Harcerską im. ks. Ignacego Skorupki, Wie­rzbiański utrzymywał kontakt z Władysławem Zachariasiewiczem, starszym o dwa lata ko­legą gimnazjalnym, wtedy już członkiem Związku Polskiej Młodzieży Demokratycznej (ZPMD). Wstąpił do tego związku po rozpoczęciu w 1933 r. studiów na Uniwersytecie Ja­giellońskim. B. Wierzbiański w 1936 r. objął funkcję prezesa okręgu warszawskiego ZPMD oraz se­kretarza Centralizacji Zetu, a w latach 1937-1938 pełnił funkcję prezesa zarządu główne­go ZPMD. Od młodych lat działał również w Związku Harcerstwa Polskiego, który w ostatnich latach przed wojną z powodzeniem walczył o stanowisko nadrzędnej młodzie­żowej organizacji ogólnopolskiej. Na czele ZHP stał wojewoda śląski Michał Grażyński, przywódca Zetu w Polsce, a następnie za granicą w czasie wojny i po wojnie działacz założonego w 1930 r. Związku Naprawy Rzeczypospolitej. Jego sekretarzem był brat zeto-wy Henryk Kapiszewski - komisarz spraw zagranicznych ZHP i kierownik Wydziału Harce­rstwa Polskiego Zagranicą. Zastępował go w obu tych funkcjach Bolesław Wierzbiański, który swoją działalność w harcerstwie podsumował po latach tymi oto słowami: „należę do tej grupy ludzi, którzy - mimo że przebywają poza Polską ponad czterdzieści lat - czują się za nią bardzo odpowiedzialni. Myślę, że jest to u mnie związane z tradycją harcerstwa pol­skiego". Wierzbiański był działaczem przedwojennego Światowego Związku Polaków z Zagrani­cy zwanego Światpolem. Po klęsce wrześniowej wraz ze Stefanem Lenartowiczem i Bronisławem Hełczyńskim na polecenie prezydenta Władysława Raczkiewicza odbudował ten związek we Francji, a po przeniesieniu go do Anglii rozwinął jego działalność, szczególnie informacyjną, m.in. jako agencji prasowej pod nazwą „Światpol". Przez ponad dwadzieścia lat współpracował z „Radiem Wolna Europa", również współpracował z BBC. Był twórcą m.in. Międzynarodowej Federacji Wolnych Dziennikarzy z krajów Europy Środkowo-Wschodniej (IFFJ) oraz współzałożycielem w 1945 r. Polskiego Ruchu Wolnościowego „Niepodległość i Demokracja", w którym został członkiem jego ścisłych władz. Był również współzałożycielem ogólnoeuropejskiego Zjednoczenia Polskiego Uchodźstwa Wo­jennego w 1946 r. Wcześniej piastował urząd ministra informacji w rządzie emigracyjnym gen. Romana Odzierzyńskiego. W 1956 z Anglii wyjeżdża do USA. W 1971 w Nowym Jorku zakłada polskojęzyczną gazetę "Nowy Dziennik". Z czasem gazeta stanie się największym i z najbardziej znaczących pism polonijnych. Był wysłannikiem Kongresu Polonii Amerykańskiej na koń­cową fazę rozmów Okrągłego Stołu. Został uhonorowany najwyższymi odznaczeniami i stanowiskami liczących się organizacji polonijnych, m.in. w 1998 r. otrzymał tytuł Honorowego Członka Zarządu Powierniczego Fundacji Kościuszkowskiej, tym samym dołączając do zasłużonego grona wyróżnionych przez Fundację osób: Czesława Miłosza, Zbigniewa Brzezińskiego i Hilarego Koprowskiego. Władze miasta i stanu Nowy Jork przyz­nały mu statut honorowego obywatela metropolii nowojorskiej, w której był komisarzem do spraw praw człowieka w latach 1981-1989 (Commissioner on Human Rights Commn., City Counc. of New York).