Benedyktyński klasztor Świętego Krzyża na Łysej Górze 1873 r

Benedyktyński klasztor Świętego Krzyża na Łysej Górze 1873 r - Józef Gacki

Józef Gacki (ur. 20 marca 1805 w Pęzach, zm. 21 listopada 1876 w Jedlni) – polski duchowny i historyk ziemi radomskiej. Proboszcz Jedlni. Urodził się we wsi Pęzy (powiat łomżyński). Po ukończeniu szkół pijarskich w Łomży, Radomiu i Łukowie wstąpił na Królewski Uniwersytet Warszawski, który ukończył w 1827 z tytułem magistra nauk wyzwolonych i złotym medalem większym za rozprawę konkursową na temat: „Obraz elekcji Michała Korybuta i stanu ówczesnej Polski”. Pracę tę opublikował w 1845 w „Bibliotece Warszawskiej”. Po studiach nad językami starożytnymi w Berlinie w 1828 otrzymał święcenia kapłańskie.

Za czasów studenckich uczył się w Szkole Wojewódzkiej w Warszawie łaciny, greki i historii. Przez trzy lata (1828–1831) był nauczycielem języków starożytnych i historii w Szkole wojewódzkiej w Piotrkowie. Wynikiem jego pracy pedagogicznej była ogłoszona w 1827 „Zabawa historyczna z dziejów polskich, w sposobie loterii ułożona”. Następnie w Piotrkowie przetłumaczył i opublikował księgę pierwszą Ksenofonta „O wyprawie Cyrusa młodszego” (1829). Tutaj także opracował źródłowo „Dzieje instytutów edukacyjnych, mianowicie pijarskich zakładów w Piotrkowie” i wydrukował w „Popisie publicznym uczniów Szkoły Wojew. kś. Pijarów w Piotrkowie” (1830). Dla uzupełnienia studiów historycznych Gacki czas jakiś bawił w Berlinie (1831). Po powrocie z zagranicy, dzięki staraniom biskupa podlaskiego, Marcelego Gutkowskiego objął profesurę w seminarium duchownym tejże diecezji oraz wikariat w Międzyrzeczu. Tutaj na polecenie biskupa przetłumaczył na język polski dzieło Starka „O zjednoczeniu różnych wyznań chrześcijańskich”. W 1837 został wikarym w Jedlni przy swym stryju Tadeuszu, proboszczu tejże parafii, niegdyś rektorze szkoły pijarskiej w Radomiu.