Baskijski diabeł

Baskijski diabeł - Zygmunt Haupt

„Baskijski diabeł” Zygmunta Haupta to monumentalny zbiór opowiadań i reportaży jednego z najbardziej niedocenionych, a zarazem najoryginalniejszych polskich prozaików XX wieku. Haupt tworzy literaturę gęstą, zmysłową, utkany z wędrówki skojarzeń język, w którym wspomnienia, obrazy i refleksje splatają się w jedną, pulsującą materię. Autor wraca do krajobrazów dzieciństwa na Wołyniu, oglądanych z perspektywy dojrzałego człowieka, ale zachowujących świeżość i bezpośredniość spojrzenia dziecka. Kreśli portrety bliskich, przyjaciół i ludzi spotkanych przypadkiem, odtwarza zwyczaje małych społeczności – polskich i ukraińskich chłopów, Żydów, inteligencji miasteczkowej, ziemian i żołnierzy – a wszystko to widziane jest okiem malarza, który potrafi uchwycić zarówno detal, jak i szeroki pejzaż. W jego prozie „barbarzyńskie widzenie” łączy się z niezwykłą kulturą słowa, tworząc styl, który – jak podkreślają krytycy – nie ma odpowiednika w polskiej literaturze. „Baskijski diabeł” to książka, która przywraca należne miejsce pisarzowi długo pozostającemu w cieniu, a jednocześnie otwiera przed czytelnikiem świat pełen barw, emocji i nieoczywistych perspektyw.