Ballada o żołnierzu

Ballada o żołnierzu - Tomasz Jopkiewicz

"Ballada o żołnierzu" Jest rok 1942. Jak wiadomo, wtedy radziecka armia głównie się cofa. Alosza, który pozostał na polu boju sam, rozpaczliwie ucieka przed czołgami. W desperacji chwyta rusznicę przeciwpancerną i unieszkodliwia czołg, potem drugi. Jest to ukazane ze znajomością frontowych realiów - jako półświadomy obronny impuls. Już to było niezwykłe: zwięzłość tej sekwencji i przyznanie, że bohaterstwo to często kwestia przypadku. Tak w kinie radzieckim pełnym postaci ze spiżu nie bywało. Alosza zamiast odznaczenia wybiera urlop, chce zobaczyć się z matką, z którą nie zdążył się przed wymarszem należycie pożegnać. Po drodze spotka wielu cierpiących przez wojnę ludzi, którym pomoże, a także Szurkę, z którą osiągnie niespodziewane miłosne spełnienie. Nie zobaczą się już więcej. "Lecą żurawie" Widzimy dwoje zapatrzonych w siebie młodych ludzi - Weronikę (Tatiana Samojłowa) i Borysa (Aleksiej Batałow) - spacerujących po rozsłonecznionym moskiewskim bulwarze. Są zakochani i szczęśliwi, przekomarzają się ze sobą. Ale ich szczęście nie potrwa długo. Wkrótce wybuchnie wojna, Borys trafi na front - a my, widzowie, będziemy towarzyszyć Weronice w jej osamotnieniu i desperacji, która skłoni ją do wyjścia za mąż za Marka (Aleksander Szworin), przyrodniego brata Borysa. Co bardzo istotne, ta decyzja ukazana zostanie jako całkowicie zrozumiała, mimo że wkrótce okaże się, iż mężczyzna niegodny był jej uczucia. Bohaterka nie zostaje jednak potępiona, choć dla rodziny Borysa jej postępowanie jest trudne do zaakceptowania. Jednostka ma zatem prawo dążyć do szczęścia, nawet wbrew oczekiwaniom zbiorowości, co należy uszanować i zrozumieć - taki punkt widzenia w radzieckim kinie był podówczas rzeczywiście niezwykły, wręcz obrazoburczy.