Andrzej Wiszowaty jako działacz i myśliciel religijny, 1922 r.

Andrzej Wiszowaty jako działacz i myśliciel religijny, 1922 r. - Ludwik Chmaj

Ludwik Chmaj (ur. 15 lutego 1888 w Głogowie Małopolskim, zm. 22 października 1959 w Warszawie) – historyk, historyk kultury i filozofii, pedagog. Jeden z wybitniejszych badaczy dziejów reformacji. Zajmował się także okresem Oświecenia i współczesną filozofią i myślą pedagogiczną.

Był jednym z wybitniejszych badaczy okresu Reformacji. Doskonały znawca braci polskich, poświęcił im szereg studiów i artykułów, w tym monografię i edycję źródłową listów Fausta Socyna oraz książkę o Samuelu Przypkowskim. Jako historyk filozofii był zafascynowany myślą Kartezjusza, którego pisma przekładał i któremu dedykował odrębne studium. Dzięki Kartezjuszowi zainteresował się okazjonalizmem, jako prądem filozoficznym. Przełożył również na język polski Logikę Piotra Gassendiego, jednego z krytyków Kartezjusza. Był nie tylko historykiem kultury i filozofii, ale także historykiem psychologii i pedagogiem. Do dziś popularną i wykorzystywaną w dydaktyce jest jego synteza Kierunki i prądy pedagogiki współczesnej. Obok pedagogiki współczesnej interesował się przede wszystkim postacią Jana Amosa Komenskiego i działalnością zakonu pijarów. Poważne miejsce w jego zainteresowaniach pedagogiką współczesną zajmowały fascynacje twórczością Antoniego Makarenki, Konstantego Uszyńskiego, Johna Deweya, Emila Durkheima, Alfreda Adlera i Jana Władysława Dawida.