Kim był Aleksander Fredro? 145 rocznica śmierci mistrza komedii

15 lipca 2021 wserwin 4 min read Brak Komentarzy

Kim był Aleksander Fredro? 145 rocznica śmierci mistrza komedii

15 lipca 2021 Admin No Comments

Aleksander Fredro uznawany jest za najwybitniejszego polskiego komediopisarza. Prozaik, poeta, bajkopisarz tworzył w epoce romantyzmu. 15 lipca obchodzimy 145 rocznicę śmierci pisarza, który zmarł w 1867 r. we Lwowie.

Aleksander Fredro – biografia

Fredro urodził się w Suchorowie niedaleko Przemyśla 20 czerwca 1793 r., jako trzeci syn z dziewięciorga rodzeństwa. Jego ojciec, Jacek, pochodził z podupadłej rodziny szlacheckiej, ale posag żony oraz własna rozwaga pozwoliły mu podnieść status społeczny i uzyskać w 1822 r. tytuł hrabiowski.

Aleksander odebrał skromne wykształcenie domowe, ale sam pogłębiał wiedzę przez całe życie. Jako 16-letni chłopak wstąpił do armii napoleońskiej Księstwa Warszawskiego. Uczestniczył w kampanii 1812 r., został odznaczony Krzyżem orderu Virtuti Militari. W latach 1813-14 był oficerem ordynansowym w sztabie cesarskim. Za zasługi wojenne otrzymał także order Legii Honorowej. Po klęsce Napoleona opuścił armię i w 1815 r. wrócił do majątku Beńkowa Wisznia pod Lwowem.

W 1828 r. ożenił się z Zofią z Jabłonowskich hr. Skarbkową. Zofia jako 15-letnia dziewczynka została wydana za jednego z najbogatszych ludzi w Galicji. Opuściła mężczyznę po kilku latach nieudanego małżeństwa, jednak na rozwód czekała blisko 10 lat. Mogło to być spowodowane utrudnianiem zakończenia związku przez rodzinę Jabłonowskich, kierującą się konwenansami. Fredrowie mieli dwoje dzieci: Zofię, późniejszą hr. Szeptycką, autorkę „Wspomnień z lat ubiegłych” oraz syna Jana Aleksandra, komediopisarza.

Fredro angażował się w działalność obywatelską. Nie brał udziału w powstaniu listopadowym, za to reprezentował interesy ziemiaństwa w galicyjskim Sejmie Stanowym. W czasie Wiosny Ludów oskarżono pisarza, który wygłosił antyaustriackie wystąpienie, o zdradę stanu, ale sprawa została umorzona. Lata 1850-55 spędził z rodziną w Paryżu, gdzie zetknął się z polskimi emigrantami, m.in. Adamem Mickiewiczem. Po powrocie do kraju osiadł we Lwowie.

Aleksander Fredro – książki i sztuki

Fredro tworzył przeważnie komedie, ale warto pamiętać, że pisywał też bajki, okolicznościowe wiersze, napisał znakomity pamiętnik, w którym zawarł wspomnienia z młodości Trzy po trzy, zabawne Nieszczęścia najszczęśliwszego męża, zbiór aforyzmów – Zapiski starucha, a także wiele artykułów i przemówień na różne okazje. Do obiegu kulturalnego weszły jego bajki, niekoniecznie kojarzone z jego nazwiskiem: Osiołkowi w żłoby danoMałpa w kąpieliPaweł i Gaweł”.

W historii literatury zapisał się jako wybitny komediopisarz. Tworzenie komedii przez Fredrę można podzielić na dwa okresy: lata 1818-42 i 1857-68. Do najważniejszych utworów Aleksandra Fredry, które powstały w pierwszym okresie należą: Pan Jowialski (1832), Śluby panieńskie (1833), Zemsta (1834), Dożywocie (1835). Tematami tych dzieł są zazwyczaj pieniądze, miłość i małżeństwo, a dylemat bohaterów polega na tym, czy zawrzeć małżeństwo dla pieniędzy, czy może wziąć ślub z miłości.

Od 1842 r. Aleksander Fredro nie publikował nowych utworów. Nie jest do końca jasne, czym była spowodowana przerwa. Być może miał na to wpływ negatywny osąd krytyków, którzy zarzucali mu, że nie podejmuje ważnych tematów dla narodu. Kolejny powód mógł być także związany z konfrontacją własnej twórczości z napływającymi po 1835 r. publikacjami emigracyjnymi romantyków i poczucie podejmowania innych wątków, niż te, które były popularne w triumfującym nurcie literackim.

Nieoczekiwany powrót Fredry nastąpił po przyjeździe do Paryża i trwał do 1868 r. Pisarz nie zgodził się jednak na publikację nowych dzieł. Powstały wtedy: „Wielki człowiek do małych interesów, Wychowanka”, Co tu kłopotu!, Rewolwer. Zostały one zbiorczo wydane dopiero po jego śmierci.

Aleksander Fredro – ciekawostki

  • Mało kto wie, że pisarstwo Fredry weszło na stałe do języka potocznego. Do najpopularniejszych cytatów należą: „jak ty komu, tak on tobie”, „jeśli nie chcesz mojej zguby, krokodyla daj mi luby”, „wolnoć, Tomku w swoim domku”.
  • We Wrocławiu znajduje się pomnik Aleksandra Fredry, przywieziony z Lwowa.
  • Komediopisarz już za życia był honorowym obywatelem Lwowa.

Fredro pogodził cechy romantyzmu w swoich dziełach w takim stopniu, by komponowały się one z górującym w jego twórczości realizmem. Realizm, rzetelna obserwacja rzeczywistości, czy kreowanie prawdziwych psychologicznie postaci, to główne cechy komedii Fredry. Potrafił połączyć humor, ze sceptycznym stosunkiem do mód literackich oraz krytycznym spojrzeniem na romantyczne pozy. Komedie Aleksandra Fredry do dziś cieszą się ogromną popularnością i zajmują wysoką pozycję wśród polskich utworów scenicznych ze względu na dowcipny dialog, humor sytuacyjny oraz mistrzostwo w prowadzeniu intryg.

Brak Komentarzy

Odpowiedz

NAJNOWSZE WPISY

NEWSLETTER

Planujesz czytać więcej książek, ale nie masz pomysłu jakich? Chcesz śledzić wydarzenia czytelnicze? Potrzebujesz pomocy w ocenie własnej twórczości? Z NAMI TO WSZYSTKO JEST MOŻLIWE! Bądź na bieżąco z artykułami, zapisując się do newslettera.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu wysyłki wiadomości typu Newsletter oraz potwierdzam, że zapoznałam/em się z informacjami dla subskrybentów usługi Newsletter i informacjami o Ochronie Danych Osobowych.

×