{"id":943,"date":"2019-05-24T08:00:22","date_gmt":"2019-05-24T06:00:22","guid":{"rendered":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/?p=943"},"modified":"2020-09-28T16:11:55","modified_gmt":"2020-09-28T14:11:55","slug":"trzezwe-spojrzenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2019\/05\/24\/trzezwe-spojrzenie\/","title":{"rendered":"Trze\u017awe spojrzenie"},"content":{"rendered":"

Mog\u0142oby si\u0119 wyda<\/span>wa<\/span>\u0107, \u017ce to historia o Kopciuszku \u2013 jest rok 1933: Amerykanka po\u015blubia ksi\u0119cia pochodz\u0105cego z wp\u0142ywowego rodu\u2026 Trudno o wi\u0119ksz\u0105 pomy\u0142k\u0119.<\/span><\/span><\/span><\/h2>\n

Wspomnienia, spisane w 1940 roku, ju\u017c po ucieczce z kraju pogr\u0105\u017conego w wojnie, s\u0105 pozbawione cienia sentymentalizmu. Dodajmy, \u017ce pr\u00f3bowa\u0142a je uchwyci\u0107, p\u00f3ki s\u0105 jeszcze \u015bwie\u017ce<\/em>, osoba wykszta\u0142cona, o zaci\u0119ciu literackim i du\u017cym poczuciu humoru. Spisane barwnym j\u0119zykiem stanowi\u0142y zapewne nie lada wyzwanie dla T\u0142umaczki \u2013 na szcz\u0119\u015bcie w pe\u0142ni mu sprosta\u0142a: tej ksi\u0105\u017cki si\u0119 nie czyta, t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 si\u0119 poch\u0142ania.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Virgilia Peterson, m\u0142oda Amerykanka, c\u00f3rka wybitnego ameryka\u0144skiego lekarza, zwi\u0105zana z nowojorskimi intelektualnymi i artystycznymi kr\u0119gami na pocz\u0105tku lat 20. podczas studi\u00f3w we Francji poznaje studenta ekonomii Paw\u0142a Sapieh\u0119. Zar\u0119czaj\u0105 si\u0119, rodziny \u2013 obie \u2013 protestuj\u0105 (pa\u0144stwo Petersonowie pisali do Ignacego Paderewskiego pytaj\u0105c, czy w Polsce w og\u00f3le istnieje rodzina o nazwisku Sapieha); zar\u0119czyny zostaj\u0105 zerwane. Virgilia wychodzi za m\u0105\u017c za kogo\u015b innego, po pewnym czasie rozwodzi si\u0119, wyje\u017cd\u017ca do Wiednia, zamierzaj\u0105c po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 pisaniu powie\u015bci. Tam odnajduje j\u0105 Pawe\u0142, pracuj\u0105cy wtedy w firmie Henkla na \u015al\u0105sku (cz\u0119\u015bciowo r\u00f3wnie\u017c po niemieckiej stronie granicy). \u015alub zostaje zawarty w Londynie.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Autorka z my\u015bl\u0105 o obojgu swoich dzieciach opisa\u0142a w spos\u00f3b plastyczny, nie obci\u0105\u017cany komentarzami czy t\u0142umaczeniami, \u015bwiat, w kt\u00f3rym si\u0119 znalaz\u0142a. W sposobie, w jaki pisze, jest co\u015b, co kojarzy si\u0119 z reporta\u017cem \u2013 tym z najwy\u017cszej mo\u017cliwej p\u00f3\u0142ki. Nie os\u0105dza, rejestruje, a jednocze\u015bnie spos\u00f3b zestawiania fakt\u00f3w i przytaczanych wypowiedzi wskazuje na trze\u017awy, \u017cyczliwy, ale i krytyczny os\u0105d tego, z czym przysz\u0142o jej si\u0119 zderzy\u0107.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

A jest tego do wyboru do koloru: bo i \u015bwiatek baron\u00f3w w\u0119glowych, maj\u0105tek Sapieh\u00f3w, kt\u00f3rego pani\u0105 w pewnym momencie si\u0119 sta\u0142a, przepych polowa\u0144, wiejska (i nie tylko) bieda, bale w przedwojennej Warszawie, \u015brodowiska artystyczne, do kt\u00f3rych j\u0105 ci\u0105gn\u0119\u0142o, pobyty w uzdrowiskach \u2013 istny kalejdoskop \u00f3wczesnej rzeczywisto\u015bci.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Jest to obraz II Rzeczpospolitej daleki od idealizacji, by\u0107 mo\u017ce dla niekt\u00f3rych nieco gorsz\u0105cy, bez chodzenia na paluszkach wok\u00f3\u0142 \u201e\u015bwi\u0119to\u015bci\u201d. We\u017amy cho\u0107by nieumiej\u0119tne zabalsamowanie zw\u0142ok Pi\u0142sudskiego, odpadaj\u0105ce ucho Marsza\u0142ka i wzburzenie, jakie wynik\u0142o w zwi\u0105zku z przeniesieniem ich na polecenie abp. Sapiehy \u2013 a poniewa\u017c by\u0142a to rodzina\u2026<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Otwarte spojrzenie, nie ska\u017cone ograniczeniami zwi\u0105zanymi z wychowaniem, pozwala\u0142o autorce \u2013 maj\u0105cej przy tym \u015bwiadomo\u015b\u0107 zderzenia dw\u00f3ch odmiennych \u015bwiat\u00f3w \u2013 ukaza\u0107 sztywne podzia\u0142y obowi\u0105zuj\u0105ce w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie, odnotowa\u0107 panuj\u0105cy w pewnych kr\u0119gach podziw dla Hitlera, antysemityzm czy pogard\u0119 dla inteligencji, da\u0107 \u015bwiadectwo obyczajom, przes\u0105dom, ale i cnotom \u015bwiata, kt\u00f3ry unicestwiono. Jak uj\u0119\u0142a to Virgilia Sapieha w dedykacji dla swych dzieci: Cho\u0107 niespokojny i pe\u0142en anachronizm\u00f3w, wr\u00f3s\u0142 g\u0142\u0119boko w pradawn\u0105 gleb\u0119. Teraz wyrwano go z korzeniami<\/em>.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Virgilia Sapieha, <\/span>Ameryka\u0144ska Ksi\u0119\u017cna. Z No<\/i><\/span>w<\/i><\/span>ego Jorku do Sie<\/i><\/span>d<\/i><\/span>lisk<\/i><\/span><\/a>, prze\u0142. Ewa Horodyska, O\u015brodek Karta, Warszawa 2019<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce to historia o Kopciuszku \u2013 jest rok 1933: Amerykanka po\u015blubia ksi\u0119cia pochodz\u0105cego z wp\u0142ywowego rodu\u2026 Trudno o wi\u0119ksz\u0105 pomy\u0142k\u0119. Wspomnienia, spisane w 1940 roku, ju\u017c po ucieczce z kraju pogr\u0105\u017conego w wojnie, s\u0105 pozbawione cienia sentymentalizmu. Dodajmy, \u017ce pr\u00f3bowa\u0142a je uchwyci\u0107, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":947,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/943"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=943"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/943\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":946,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/943\/revisions\/946"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/947"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=943"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=943"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}