{"id":5298,"date":"2024-01-08T14:47:14","date_gmt":"2024-01-08T13:47:14","guid":{"rendered":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/?p=5298"},"modified":"2024-01-12T10:30:46","modified_gmt":"2024-01-12T09:30:46","slug":"co-to-jest-oksymoron-definicja-zastosowanie-i-przyklady","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/co-to-jest-oksymoron-definicja-zastosowanie-i-przyklady\/","title":{"rendered":"Co to jest oksymoron? Definicja, zastosowanie i przyk\u0142ady"},"content":{"rendered":"<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Czym_jest_oksymoron_Definicja_i_zastosowanie\"><\/span>Czym jest oksymoron? Definicja i zastosowanie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><strong>Oksymoron\u00a0to zestawienie dw\u00f3ch s\u0142\u00f3w o wzajemnie wykluczaj\u0105cych si\u0119 znaczeniach, kt\u00f3re nadaj\u0105 im nowy sens. Tworzy si\u0119 je poprzez po\u0142\u0105czenie rzeczownika i okre\u015blaj\u0105cego go przymiotnika lub czasownika i okre\u015blaj\u0105cego go przys\u0142\u00f3wka. <\/strong>Termin ten pochodzi z j\u0119zyka greckiego od okre\u015blenia\u00a0<strong>&#8222;<\/strong><strong><em>oks\u00fdm\u014dros<\/em>&#8222;<\/strong>, powsta\u0142ego ze s\u0142\u00f3w: <strong>&#8222;<em>oks\u00fds<\/em>&#8222;<\/strong> (ostry) oraz <strong>&#8222;<i>m\u014dros<\/i>&#8222;<\/strong> (t\u0119py). Inne nazwy oksymoronu to\u00a0<strong>antylogia <\/strong>lub<strong> epitet sprzeczny.<\/strong><\/p><div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_77 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Spis tre\u015bci<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/co-to-jest-oksymoron-definicja-zastosowanie-i-przyklady\/#Czym_jest_oksymoron_Definicja_i_zastosowanie\" >Czym jest oksymoron? Definicja i zastosowanie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/co-to-jest-oksymoron-definicja-zastosowanie-i-przyklady\/#Przyklady_zastosowania_oksymoronu_w_literaturze\" >Przyk\u0142ady zastosowania oksymoronu w literaturze<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/co-to-jest-oksymoron-definicja-zastosowanie-i-przyklady\/#Przyklady_fragmentow_utworow_zawierajacych_oksymorony\" >Przyk\u0142ady fragment\u00f3w utwor\u00f3w zawieraj\u0105cych oksymorony<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/co-to-jest-oksymoron-definicja-zastosowanie-i-przyklady\/#%E2%80%9EBog_sie_rodzi%E2%80%9D_Franciszka_Karpinskiego\" >\u201eB\u00f3g si\u0119 rodzi\u201d Franciszka Karpi\u0144skiego<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/co-to-jest-oksymoron-definicja-zastosowanie-i-przyklady\/#%E2%80%9ERomeo_i_Julia%E2%80%9D_William_Szekspir\" >\u201eRomeo i Julia\u201d William Szekspir<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/co-to-jest-oksymoron-definicja-zastosowanie-i-przyklady\/#Przyklady_zastosowania_oksymoronu_w_jezyku_potocznym\" >Przyk\u0142ady zastosowania oksymoronu w j\u0119zyku potocznym<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/co-to-jest-oksymoron-definicja-zastosowanie-i-przyklady\/#Jak_rozpoznac_figure_retoryczna_ktora_jest_oksymoron\" >Jak rozpozna\u0107 figur\u0119 retoryczn\u0105, kt\u00f3r\u0105 jest oksymoron?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/co-to-jest-oksymoron-definicja-zastosowanie-i-przyklady\/#Antyteza_a_oksymoron\" >Antyteza a oksymoron<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/co-to-jest-oksymoron-definicja-zastosowanie-i-przyklady\/#Podsumowanie\" >Podsumowanie<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n\n<p>Oksymoron jest jedn\u0105 z figur retorycznych, nadaj\u0105c\u0105 tekstowi literackiemu dodatkow\u0105 g\u0142\u0119bi\u0119 i wyrazisto\u015b\u0107, co przyczynia si\u0119 do wzbogacenia formy i tre\u015bci oraz sk\u0142ania do refleksji. Zestawione s\u0142owa, kt\u00f3re w j\u0119zyku potocznym by\u0142yby sprzeczne, w mowie literackiej <strong>nadaj\u0105 znaczenie metaforyczne<\/strong>, czyli staj\u0105 si\u0119 metafor\u0105.<\/p>\n<p>Warto wiedzie\u0107 czym jest oksymoron, zna\u0107 jego definicj\u0119 i zastosowanie, gdy\u017c jest on powszechnie u\u017cywany w wielu utworach literackich, tworz\u0105c wyj\u0105tkowy charakter. Zabieg ten szczeg\u00f3lnie ch\u0119tnie stosuj\u0105 poeci i pisarze. Po\u0142\u0105czenie wyraz\u00f3w przeciwstawnych nadaje tre\u015bci <strong>paradoksalny charakter<\/strong>, co jest jednym z charakterystycznych \u015brodk\u00f3w stylistycznych epoki baroku.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Przyklady_zastosowania_oksymoronu_w_literaturze\"><\/span>Przyk\u0142ady zastosowania oksymoronu w literaturze<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Oksymoron, b\u0119d\u0105cy form\u0105 <strong>epitetu sprzecznego<\/strong>, ma zdolno\u015b\u0107 wyra\u017cania skomplikowanych metaforycznych znacze\u0144. Zestawienie poj\u0119\u0107 w mowie potocznej, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 przeciwno\u015bciami, staje si\u0119 wirtualn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 w literaturze, dzi\u0119ki czemu tekst nabiera nowego sensu i zaskakuje tre\u015bciami. Oksymoron to wi\u0119c figura retoryczna, kt\u00f3rej warto\u015b\u0107 jest nieoceniona,\u00a0W literaturze polskiej oksymoron pojawia si\u0119 ju\u017c od XV wieku.<\/p>\n<p>Przyk\u0142adami zastosowania oksymoronu w literaturze s\u0105 m.in.:<\/p>\n<ul>\n<li><strong><em>&#8222;<\/em><\/strong><em><strong>suchego przestw\u00f3r oceanu\u201d (<\/strong><\/em>\u201eStepy akerma\u0144skie\u201d Adam Mickiewicz)<\/li>\n<li><strong><em>&#8222;krwawe gody&#8221;<\/em><\/strong> (\u201eLament \u015bwi\u0119tokrzyski\u201d)<\/li>\n<li><em><strong>&#8222;z<\/strong>\u00a0<\/em><strong><em>czteroletni\u0105 powag\u0105&#8221;<\/em>\u00a0<\/strong>(\u201eG\u0119siarka\u201d Leopold Staff)<\/li>\n<li><strong><em>&#8222;wyl\u0119kniony blu\u017anierca<\/em><\/strong>&#8221; (\u201eGrande Valse Brillante\u201d Julian Tuwim)<\/li>\n<li><em><strong>\u201dzjad\u0142e smakuj\u0105 trucizny&#8221;<\/strong><\/em> (\u201eHymn do mi\u0142o\u015bci ojczyzny\u201d Ignacy Krasicki)<\/li>\n<li><strong><i>&#8222;n\u0119dzna pociecha&#8221;\u00a0<\/i><\/strong>(\u201eSonet V\u201d Miko\u0142aj S\u0119p Szarzy\u0144ski)<\/li>\n<li><i><strong>&#8222;mr\u00f3\u017c gorej\u0105cy, a ogie\u0144 lodowy&#8221;<\/strong>\u00a0<\/i>(\u201eVanegiar d`una innamorata\u201d Jan Andrzej Morsztyn)<\/li>\n<li><strong><i>&#8222;ciemn\u0105 gwiazd\u0119&#8221;\u00a0<\/i><\/strong>(\u201ePrzes\u0142anie Pana Cogito\u201d Zbigniew Herbert)<\/li>\n<\/ul>\n<p>Warto zna\u0107 r\u00f3wnie\u017c inne znane przyk\u0142ady metaforycznych zestawie\u0144 wyraz\u00f3w m.in.: <strong>&#8222;ogniami lej\u0119&#8221;, &#8222;ci\u0119\u017ckiej lekko\u015bci&#8221;, &#8222;gorzkie szcz\u0119\u015bcie&#8221;, <\/strong><strong>&#8222;<em>t\u0119py blask<\/em>&#8222;, <em>&#8222;\u017cywy trup&#8221;, &#8222;czarna biel&#8221;, &#8222;\u017cyj\u0105c umieram&#8221;,<\/em><\/strong> czy te\u017c <strong><em>&#8222;g\u0142upie\u00a0<\/em><em>m\u0105dro\u015bci&#8221;.\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Przyklady_fragmentow_utworow_zawierajacych_oksymorony\"><\/span>Przyk\u0142ady fragment\u00f3w utwor\u00f3w zawieraj\u0105cych oksymorony<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EBog_sie_rodzi%E2%80%9D_Franciszka_Karpinskiego\"><\/span>\u201eB\u00f3g si\u0119 rodzi\u201d Franciszka Karpi\u0144skiego<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p><em>\u201eB\u00f3g si\u0119 rodzi, moc truchleje<br \/>\nPan niebios\u00f3w obna\u017cony<br \/>\nOgie\u0144 krzepnie, blask ciemnieje<br \/>\nMa granice \u2013 Niesko\u0144czony<br \/>\nWzgardzony \u2013 okryty chwa\u0142\u0105<br \/>\n\u015amiertelny kr\u00f3l nad wiekami\u201d.<\/em><\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9ERomeo_i_Julia%E2%80%9D_William_Szekspir\"><\/span><em>\u201e<\/em>Romeo i Julia<em>\u201d<\/em> William Szekspir<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p><em>\u201eO! wy sprzeczno\u015bci niepoj\u0119te dziwa!<br \/>\nSzorstka mi\u0142o\u015bci! nienawi\u015bci tkliwa!<br \/>\nCo\u015b narodzone z niczego!\u00a0Pieszczoto<br \/>\nOdpychaj\u0105ca!\u00a0Powa\u017cna pustoto!<br \/>\nSzpetny\u00a0chaosie wdzi\u0119k\u00f3w!\u00a0Ci\u0119\u017cki puchu!<br \/>\nJasna mg\u0142o!\u00a0Zimny \u017carze!\u00a0Martwy ruchu!\u201d.<\/em><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Przyklady_zastosowania_oksymoronu_w_jezyku_potocznym\"><\/span>Przyk\u0142ady zastosowania oksymoronu w j\u0119zyku potocznym<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>\u0141\u0105czenie wyraz\u00f3w o przeciwstawnych znaczeniach, stosuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w mowie potocznej w celu uwydatnienia okre\u015blonych emocji, dodania dowcipu, paradoksalnego efektu lub podkre\u015blenia pewnych sprzeczno\u015bci i stereotyp\u00f3w. Znale\u017a\u0107 je mo\u017cna w wielu powszechnych powiedzeniach m.in.\u00a0<em><strong>&#8222;wyznaczy\u0107 ochotnika&#8221;, &#8222;wsp\u00f3\u0142czesna historia&#8221;, &#8222;bia\u0142y kruk&#8221;, &#8222;m\u0105dra blondynka&#8221;, &#8222;cicha wrzawa&#8221;, &#8222;strasznie mi\u0142o&#8221;, &#8222;niez\u0142y ba\u0142agan&#8221;, &#8222;bliski dystans&#8221;,&#8221;bia\u0142y murzyn&#8221;, &#8222;zimne<\/strong> <strong>ognie&#8221;, &#8222;uczciwy polityk&#8221;, &#8222;odg\u0142osy<\/strong> <strong>ciszy&#8221;, &#8222;wirtualna rzeczywisto\u015b\u0107&#8221;<\/strong><\/em><strong>.<\/strong><\/p>\n<p>Niekt\u00f3re oksymorony wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce jako skuteczne narz\u0119dzia w reklamie np. <strong><em>&#8222;piwo bezalkoholowe&#8221;, &#8222;ciep\u0142e lody&#8221;<\/em><\/strong> i<strong><em> &#8222;bezalkoholowy drink\u201d<\/em>. <\/strong>Stosuje si\u0119 je r\u00f3wnie\u017c w wielu powiedzeniach, jak: <em><strong>&#8222;spieszy\u0107 si\u0119 powoli&#8221;.<\/strong><\/em><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jak_rozpoznac_figure_retoryczna_ktora_jest_oksymoron\"><\/span><strong>Jak rozpozna\u0107 figur\u0119 retoryczn\u0105, kt\u00f3r\u0105 jest oksymoron?<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Czasami oksymoron jest du\u017co \u0142atwiej znale\u017a\u0107 w danym tek\u015bcie ni\u017c inne \u015brodki literackie, poniewa\u017c ogranicza si\u0119 tylko do jednego zdania. Mimo to wiele os\u00f3b potrafi mie\u0107 problem z jego rozpoznaniem w literaturze lub mowie potocznej. Aby znale\u017a\u0107 oksymoron w tek\u015bcie, warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na nast\u0119puj\u0105ce elementy:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>przeciwstawne poj\u0119cia &#8211; <\/strong>oksymoron zazwyczaj sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch wyraz\u00f3w o przeciwnych znaczeniach,<\/li>\n<li><strong>sprzeczne znaczenia &#8211; <\/strong>oksymoron tworzy wra\u017cenie sprzeczno\u015bci lub paradoksu przez u\u017cyte s\u0142owa, kt\u00f3re s\u0105 ze sob\u0105 niezgodne, ale jednocze\u015bnie tworz\u0105 logiczn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107,<\/li>\n<li><strong>kontekst zdania<\/strong> <strong>&#8211;\u00a0<\/strong>czasem oksymoron mo\u017ce by\u0107 subtelny i wymaga\u0107 poj\u0119cia kontekstu, aby go zidentyfikowa\u0107, dlatego analiza kontekstu zdania lub wiersza mo\u017ce pom\u00f3c w zrozumieniu, jakie przeciwstawne idee s\u0105 ze sob\u0105 po\u0142\u0105czone.<\/li>\n<\/ul>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Antyteza_a_oksymoron\"><\/span>Antyteza a oksymoron<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><strong>Antyteza i oksymoron<\/strong> to dwa \u015brodki stylistyczne, kt\u00f3re \u0142\u0105czy pewna logiczna sprzeczno\u015b\u0107.<strong> Antyteza<\/strong> <strong>skupia si\u0119 na kontrastuj\u0105cych ideach lub sformu\u0142owaniach w jednym zdaniu<\/strong>, podczas gdy oksymoron polega na zestawieniu dw\u00f3ch s\u0142\u00f3w o przeciwnych znaczeniach, aby stworzy\u0107 paradoksaln\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce\u00a0<strong>antyteza<\/strong> <strong>mo\u017ce obejmowa\u0107 nie tylko dwa s\u0142owa jak oksymoron, ale i<\/strong> <strong>ca\u0142e zdania lub wyra\u017cenia, cz\u0119sto o paralelnej budowie.<\/strong><\/p>\n<p>Cho\u0107 definicja m\u00f3wi, \u017ce oba te \u015brodki wyrazu s\u0105 u\u017cywane w celu podkre\u015blenia sprzeczno\u015bci, kontrastu w my\u015bleniu lub efektu paradoksu, to jednak r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w spos\u00f3b, w jaki osi\u0105gaj\u0105 ten cel. <b>W przypadku antytezy zestawiane elementy nie wchodz\u0105 ze sob\u0105 w \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek sk\u0142adniowy<\/b>. Bardziej istotne jest tu ich logiczne przeciwstawienie.<\/p>\n<p>Najlepiej dostrzec t\u0119 r\u00f3\u017cnic\u0119 na konkretnych przyk\u0142adach antytezy np. <em>\u201eN<\/em><em>ibym wolny, a jednak ci\u0119\u017c\u0105 mi kajdany<\/em>&#8222;, <em>\u201e<\/em>L<em>epiej z m\u0105drym zgubi\u0107, ni\u017c z g\u0142upim znale\u017a\u0107<\/em>&#8222;, <em>\u201eGdy jeste\u015bmy szcz\u0119\u015bliwi, zawsze jeste\u015bmy dobrzy, ale gdy jeste\u015bmy dobrzy, nie zawsze bywamy szcz\u0119\u015bliwi\u201d, <\/em>czy te\u017c \u201e<em>Musimy nauczy\u0107 si\u0119 \u017cy\u0107 razem jak bracia, je\u015bli nie chcemy zgin\u0105\u0107 razem jak<\/em> szale\u0144cy\u201d.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Podsumowanie\"><\/span>Podsumowanie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Oksymoron to jeden ze \u015brodk\u00f3w stylistycznych, kt\u00f3ry tworzy si\u0119 przez zestawienie rzeczownika i przymiotnika lub czasownika i przys\u0142\u00f3wka o wykluczaj\u0105cym si\u0119 wzajemnie przes\u0142aniu. Jego si\u0142a tkwi w zdolno\u015bci wyra\u017cania skomplikowanych metaforycznych znacze\u0144 oraz tworzenia zwi\u0105zk\u00f3w pozornie nielogicznych, nadaj\u0105c tre\u015bci literackiej dodatkowy wymiar i specyficzny charakter oraz wzbogacaj\u0105c tekst.\u00a0Znajomo\u015b\u0107 definicji i przyk\u0142ad\u00f3w oksymoron\u00f3w w literaturze jest niezwykle wa\u017cna i przyda si\u0119 na lekcjach j\u0119zyka polskiego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czym jest oksymoron? Definicja i zastosowanie Oksymoron\u00a0to zestawienie dw\u00f3ch s\u0142\u00f3w o wzajemnie wykluczaj\u0105cych si\u0119 znaczeniach, kt\u00f3re nadaj\u0105 im nowy sens. Tworzy si\u0119 je poprzez po\u0142\u0105czenie rzeczownika i okre\u015blaj\u0105cego go przymiotnika lub czasownika i okre\u015blaj\u0105cego go przys\u0142\u00f3wka. Termin ten pochodzi z j\u0119zyka greckiego od okre\u015blenia\u00a0&#8222;oks\u00fdm\u014dros&#8222;, powsta\u0142ego [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":5299,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5298"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5298"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5298\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5310,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5298\/revisions\/5310"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5299"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5298"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5298"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}