{"id":5261,"date":"2024-01-08T14:17:06","date_gmt":"2024-01-08T13:17:06","guid":{"rendered":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/?p=5261"},"modified":"2026-05-20T07:24:24","modified_gmt":"2026-05-20T05:24:24","slug":"groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/","title":{"rendered":"Groteska w literaturze &#8211; co to? Definicja, przyk\u0142ady, om\u00f3wienie"},"content":{"rendered":"<p>Literatura jest miejscem, w kt\u00f3rym mo\u017cna spotka\u0107 r\u00f3\u017cnorodne style i gatunki literackie, w tym tak\u017ce <strong>grotesk\u0119<\/strong>. Groteska w literaturze to kategoria estetyczna, kt\u00f3ra odwo\u0142uje si\u0119 <strong>do zabawnych, dziwacznych, a cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c tragicznych element\u00f3w<\/strong>. W tym artykule om\u00f3wimy, czym jest groteska, jakie s\u0105 jej cechy i zastosowanie\u00a0w literaturze oraz jak wp\u0142ywa na estetyk\u0119 dzie\u0142a literackiego.<\/p><div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_77 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Spis tre\u015bci<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#Co_oznacza_termin_%E2%80%9Egroteska%E2%80%9D_w_literaturze\" >Co oznacza termin \u201egroteska\u201d w literaturze?<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#Definicja_i_geneza\" >Definicja i geneza<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#Cechy_groteski\" >Cechy groteski<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#Funkcje_groteski\" >Funkcje groteski<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#Jak_groteska_wplywa_na_estetyke_dziela_literackiego\" >Jak groteska wp\u0142ywa na estetyk\u0119 dzie\u0142a literackiego?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#Przyklady_literackie_wykorzystujace_groteske\" >Przyk\u0142ady literackie wykorzystuj\u0105ce grotesk\u0119<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#Lektury\" >Lektury<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#%E2%80%9EFerdydurke%E2%80%9D_autorstwa_Witolda_Gombrowicza\" >\u201eFerdydurke\u201d autorstwa Witolda Gombrowicza<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#%E2%80%9ERozmowa_mistrza_Polikarpa_ze_Smiercia%E2%80%9D\" >\u201eRozmowa mistrza Polikarpa ze \u015amierci\u0105\u201d<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#%E2%80%9ETango%E2%80%9D_Slawomir_Mrozek\" >\u201eTango\u201d S\u0142awomir Mro\u017cek<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-11\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#%E2%80%9EMistrz_i_Malgorzata%E2%80%9D_Michail_Bulhakow\" >\u201eMistrz i Ma\u0142gorzata\u201d Michai\u0142 Bu\u0142hakow<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-12\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#%E2%80%9EProces%E2%80%9D_Franz_Kafka\" >\u201eProces\u201d Franz Kafka<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-13\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#Inne_znaczace_utwory_wykorzystujace_groteske\" >Inne znacz\u0105ce utwory\u00a0wykorzystuj\u0105ce grotesk\u0119<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-14\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#%E2%80%9ECzekajac_na_Godota%E2%80%9D_Samuel_Beckett\" >\u201eCzekaj\u0105c na Godota\u201d Samuel Beckett<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-15\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#%E2%80%9EKartoteka%E2%80%9D_Tadeusza_Rozewicza\" >\u201eKartoteka\u201d Tadeusza R\u00f3\u017cewicza<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-16\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2024\/01\/08\/groteska-w-literaturze-co-to-definicja-przyklady-omowienie\/#Podsumowanie\" >Podsumowanie<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Co_oznacza_termin_%E2%80%9Egroteska%E2%80%9D_w_literaturze\"><\/span>Co oznacza termin \u201egroteska\u201d w literaturze?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>W XV wieku, odkrywaj\u0105c podziemne ruiny pa\u0142acu cesarza Nerona w Rzymie, natrafiono na mozaiki przedstawiaj\u0105ce niezwyk\u0142e stworzenia, \u0142\u0105cz\u0105ce cechy ro\u015blin, zwierz\u0105t i ludzi w karykaturalny spos\u00f3b. Nazwano je <strong>groteskami<\/strong>, od w\u0142oskiego \u201egrotta\u201d, co oznacza \u201epodziemia\u201d lub \u201ejaskini\u0119\u201d. Pierwotnie termin ten odnosi\u0142 si\u0119 do <strong>dziwacznych, absurdalnych motyw\u00f3w plastycznych<\/strong>, lecz z czasem zacz\u0105\u0142 by\u0107 stosowany tak\u017ce w literaturze jako nazwa jednej z metod kreowania \u015bwiata przedstawionego.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Definicja_i_geneza\"><\/span>Definicja i geneza<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Groteska to kategoria estetyczna, kt\u00f3ra\u00a0<strong>polega na przedstawianiu \u015bwiata w spos\u00f3b logicznie zdeformowany, karnawa\u0142owy, a czasem nawet absurdyzuj\u0105cy<\/strong>. Ten stylistyczny zabieg ma na celu zawiesi\u0107 obraz rzeczywisto\u015bci mi\u0119dzy pi\u0119knem i brzydot\u0105, tragizmem i komizmem. Geneza groteski si\u0119ga r\u00f3\u017cnych epok i historii sztuki, gdzie r\u00f3\u017cni autorzy zacz\u0119li wykorzystywa\u0107 elementy groteski w swoich dzie\u0142ach literackich. Za najwi\u0119kszych tw\u00f3rc\u00f3w ka\u00adte\u00adgo\u00adrii gro\u00adte\u00adski uzna\u0107 mo\u017c\u00adna<strong>\u00a0Brunona Schulza, Witolda Gombrowicza i Sa\u00admu\u00adela Bec\u00adket\u00adta.<\/strong><\/p>\n<p>Funkcje groteski polegaj\u0105 na przejaskrawieniu poj\u0119\u0107 przeciwstawnych, takich jak patos i trywialno\u015b\u0107, oraz na dekonstrukcji \u015bwiata pozbawionego sensu. Jest to wi\u0119c \u015brodek wyrazu, kt\u00f3ry <strong>pozwala autorom na zastanowienie si\u0119 nad r\u00f3\u017cnymi aspektami ludzkiego do\u015bwiadczenia.<\/strong><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Cechy_groteski\"><\/span>Cechy groteski<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<div class=\"flex-1 overflow-hidden\">\n<div class=\"react-scroll-to-bottom--css-tfglp-79elbk h-full\">\n<div class=\"react-scroll-to-bottom--css-tfglp-1n7m0yu\">\n<div class=\"flex flex-col text-sm gizmo:pb-9 dark:bg-gray-800 gizmo:dark:bg-transparent\">\n<div class=\"w-full text-token-text-primary border-b border-black\/10 gizmo:border-0 dark:border-gray-900\/50 gizmo:dark:border-0 bg-gray-50 gizmo:bg-transparent dark:bg-[#444654] gizmo:dark:bg-transparent\" data-testid=\"conversation-turn-3\">\n<div class=\"p-4 gizmo:py-2 justify-center text-base md:gap-6 md:py-6 m-auto\">\n<div class=\"flex flex-1 gap-4 text-base mx-auto md:gap-6 gizmo:gap-3 gizmo:md:px-5 gizmo:lg:px-1 gizmo:xl:px-5 md:max-w-2xl lg:max-w-[38rem] gizmo:md:max-w-3xl gizmo:lg:max-w-[40rem] gizmo:xl:max-w-[48rem] xl:max-w-3xl } group final-completion\">\n<div class=\"relative flex w-[calc(100%-50px)] flex-col gizmo:w-full lg:w-[calc(100%-115px)] agent-turn\">\n<div class=\"flex-col gap-1 md:gap-3\">\n<div class=\"flex flex-grow flex-col max-w-full gap-3 gizmo:gap-0\">\n<div class=\"min-h-[20px] text-message flex flex-col items-start gap-3 whitespace-pre-wrap break-words [.text-message+&amp;]:mt-5 overflow-x-auto\" data-message-author-role=\"assistant\" data-message-id=\"50a5a846-9799-4084-a6d4-1a3b393be67f\">\n<div class=\"markdown prose w-full break-words dark:prose-invert dark\">\n<p>Groteska charakteryzuje si\u0119 kilkoma cechami, kt\u00f3re wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 j\u0105 spo\u015br\u00f3d innych kategorii, tworz\u0105c niezwykle oryginalny efekt. Te cechy obejmuj\u0105 m.in.:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Zderzenie przeciwnych emocji<\/strong> \u2013 groteska wprowadza do fabu\u0142y element absurdu, prezentuj\u0105c \u015bwiat r\u00f3wnocze\u015bnie jako zabawny i przera\u017caj\u0105cy. Poprzez po\u0142\u0105czenie tych dw\u00f3ch pozornie niepasuj\u0105cych do siebie cech, mo\u017cliwe jest stworzenie unikalnej rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra budzi zar\u00f3wno groz\u0119, jak i \u015bmiech.<\/li>\n<li><strong>Kontrastuj\u0105ce zestawienia<\/strong> \u2013 groteska opiera si\u0119 na skrajnych przeciwie\u0144stwach, takich jak brzydota i pi\u0119kno, fantastyka i realizm, sen i jawa, czy tragedia i komizm. W utworach korzystaj\u0105cych z groteski rzeczywisto\u015b\u0107 staje si\u0119 mozaik\u0105 r\u00f3\u017cnych zjawisk, kt\u00f3re, cho\u0107 r\u00f3\u017cne, przeplataj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105.<\/li>\n<li><strong>Przystosowanie l\u0119ku<\/strong>\u00a0\u2013 w fabu\u0142ach, gdzie wykorzystywana jest groteska, du\u017ca uwaga po\u015bwi\u0119cana jest oswojeniu pierwotnych l\u0119k\u00f3w cz\u0142owieka, jego l\u0119k\u00f3w egzystencjalnych oraz koszmar\u00f3w.<\/li>\n<li><strong>Ukazanie \u015bwiata jako pozbawionego sensu<\/strong> \u2013 absurd, obecny w fabu\u0142ach groteskowych, pe\u0142ni funkcj\u0119 budowania obrazu rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej dzia\u0142ania cz\u0142owieka oraz bieg jego \u017cycia s\u0105 pozbawione sensu. Bohater, samotny i niezrozumiany, w\u015br\u00f3d kontrastowo skonstruowanej rzeczywisto\u015bci, dostrzega mechanizmy j\u0105 steruj\u0105ce i poddaje je ocenie.<\/li>\n<li><strong>Przedstawienie \u015bwiata w krzywym zwierciadle<\/strong> &#8211; wykorzystywanie karykatury, parodii, komizmu<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Groteska <\/strong>w literaturze polskiej ma r\u00f3\u017cne cechy, takie jak dramat przemijania, odzwierciedlenie absurdalnego w realiach, czy groteskowy stylizm j\u0119zykowy. To wszystko sprawia, \u017ce po poznaniu groteski do\u015bwiadczamy zdumienia i dezorientacji. Mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 uczucia nieprzyjemno\u015bci, l\u0119ku, a nawet beznadziejno\u015bci.\u00a0<strong>Groteska budzi w nas intensywne emocje<\/strong>. Analizuj\u0105c groteskowy \u015bwiat, cz\u0119sto m\u00f3wi si\u0119 o koncepcji karnawalizacji.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Funkcje_groteski\"><\/span>Funkcje groteski<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Funkcje groteski polegaj\u0105 na przejaskrawieniu poj\u0119\u0107 przeciwstawnych, takich jak patos i trywialno\u015b\u0107, oraz na dekonstrukcji \u015bwiata pozbawionego sensu. Jest to wi\u0119c \u015brodek wyrazu, kt\u00f3ry pozwala autorom na zastanowienie si\u0119 nad r\u00f3\u017cnymi aspektami ludzkiego do\u015bwiadczenia. Groteska cz\u0119sto pe\u0142ni dualistyczn\u0105 rol\u0119, staraj\u0105c si\u0119 zar\u00f3wno wy\u015bmia\u0107 aspekty, kt\u00f3re budz\u0105 l\u0119k, b\u00f3l czy niepok\u00f3j, jak i wyra\u017ca\u0107 bunt wobec ustalonych norm i krytykowa\u0107 istniej\u0105cy porz\u0105dek spo\u0142eczny. Tw\u00f3rcy si\u0119gaj\u0105 po ten stylistyczny \u015brodek przede wszystkim w\u00f3wczas, gdy chc\u0105 \u0142ama\u0107 konwencje i sprzeciwia\u0107 si\u0119 dziedzictwu swoich poprzednik\u00f3w.<\/p>\n<p>W polskiej literaturze, szczeg\u00f3lnie w epokach, gdzie obowi\u0105zywa\u0142y klasyczne kanony oparte na realizmie, takich jak barok, romantyzm i dwudziestolecie mi\u0119dzywojenne,\u00a0<strong>groteska <\/strong>pojawia si\u0119 we r\u00f3\u017cnych gatunkach. Jej g\u0142\u00f3wnym celem jest cz\u0119sto <strong>pi\u0119tnowanie i pot\u0119pienie konkretnych zjawisk<\/strong>, ale r\u00f3wnie\u017c pe\u0142ni <strong>funkcj\u0119 prze\u015bmiewcz\u0105<\/strong>, umo\u017cliwiaj\u0105c autorowi ironiczny i szyderczy komentarz na temat otaczaj\u0105cej rzeczywisto\u015bci. W praktyce groteska ma pos\u0142u\u017cy\u0107 do uwypuklenia tych fragment\u00f3w \u015bwiata literackiego, kt\u00f3re s\u0105 dla artysty niewygodne, problematyczne lub maj\u0105 negatywny wyd\u017awi\u0119k z jego perspektywy.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jak_groteska_wplywa_na_estetyke_dziela_literackiego\"><\/span>Jak groteska wp\u0142ywa na estetyk\u0119 dzie\u0142a literackiego?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><strong>Groteskowe elementy w dzie\u0142ach literackich<\/strong><\/p>\n<p>Groteska wp\u0142ywa na estetyk\u0119 dzie\u0142a literackiego poprzez wprowadzenie r\u00f3\u017cnorodnych i dziwacznych element\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 na celu zaskoczenie czytelnika i skonfrontowanie go z nietypowym obrazem rzeczywisto\u015bci. Jest to wi\u0119c \u015brodek wyrazu, kt\u00f3ry niesie ze sob\u0105 specyficzn\u0105 estetyk\u0119 literack\u0105.<\/p>\n<p><strong>Zwi\u0105zek groteski z kategori\u0105 komizmu i tragizmu<\/strong><\/p>\n<p>Groteska jest r\u00f3wnie\u017c powi\u0105zana z rodzajem\u00a0komizmu i tragizmu, poniewa\u017c zawiera w sobie elementy \u015bmiechu i absurdu, ale r\u00f3wnie\u017c cz\u0119sto prezentuje tragiczne motywy i tre\u015bci. Dzi\u0119ki temu groteska stwarza nietypowe po\u0142\u0105czenie r\u00f3\u017cnych tonacji i nastroj\u00f3w w dziele literackim.<\/p>\n<p><strong>Funkcja estetyczna groteski<\/strong><\/p>\n<p>Polega na prezentacji \u015bwiata w spos\u00f3b komiczny, ale zarazem przekazuj\u0105cy pewne tre\u015bci i przes\u0142ania. Jest to zatem spos\u00f3b wyra\u017cania si\u0119, kt\u00f3ry ma na celu zainteresowanie czytelnika oraz skonfrontowanie go z nietypowymi obrazami i tre\u015bciami.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Przyklady_literackie_wykorzystujace_groteske\"><\/span>Przyk\u0142ady literackie wykorzystuj\u0105ce grotesk\u0119<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>W\u00a0polskiej literaturze wielu autor\u00f3w wykorzystuje grotesk\u0119, mi\u0119dzy innymi Witold Gombrowicz w \u201eFerdydurke\u201d oraz Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz w \u201eMistrzu Polikarpie ze \u015bmierci\u0105\u201d. Ich dzie\u0142a prezentuj\u0105 r\u00f3\u017cnorodne wykorzystanie groteski, zar\u00f3wno w kontek\u015bcie j\u0119zykowym, jak i motywacyjnym.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Lektury\"><\/span>Lektury<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>W lekturach szkolnych cz\u0119sto mo\u017cemy dostrzec elementy groteski. Przyk\u0142ady takich motyw\u00f3w mog\u0105 obejmowa\u0107 absurdalne sytuacje, karykaturalne postacie czy przerysowane sceny, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 autorom eksplorowa\u0107 ludzkie zachowania w niecodzienny spos\u00f3b. Groteska w lekturach szkolnych nie tylko wzbogaca narracj\u0119, ale tak\u017ce stara si\u0119 przekona\u0107 do refleksji nad ludzk\u0105 natur\u0105 i spo\u0142ecznymi normami.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EFerdydurke%E2%80%9D_autorstwa_Witolda_Gombrowicza\"><\/span>\u201eFerdydurke\u201d autorstwa Witolda Gombrowicza<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>\u201eFerdydurke\u201d to jedno z najbardziej znanych dzie\u0142 wykorzystuj\u0105cych <strong>grotesk\u0119<\/strong>. Gombrowicz prezentuje w nim <strong>absurdalny \u015bwiat<\/strong>, w kt\u00f3rym bohaterowie staj\u0105 si\u0119 ofiarami groteskowych wydarze\u0144 i sytuacji. Przyk\u0142adem jest J\u00f3zio, g\u0142\u00f3wny bohater, mimo \u017ce od dawna jest doros\u0142y, musi znowu chodzi\u0107 do szko\u0142y. Autor pos\u0142uguje si\u0119 <strong>archaizmami<\/strong>, a tak\u017ce celowo prze\u015bmiewczo stylizuje j\u0119zyk na j\u0119zyk charakterystyczny dla epoki literackiej, jak\u0105 by\u0142 barok. Groteskowy j\u0119zyk uczni\u00f3w w szkole, kt\u00f3rzy pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 dziwn\u0105 pseudo \u0142acin\u0105, oraz spos\u00f3b, w jaki komunikuj\u0105 si\u0119 parobkowie, stanowi\u0105 <strong>groteskow\u0105 <\/strong>form\u0119 w powie\u015bci, kt\u00f3ra jest niejednolita gatunkowo, \u0142\u0105cz\u0105c cechy pami\u0119tnika, satyry i powiastki edukacyjnej.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9ERozmowa_mistrza_Polikarpa_ze_Smiercia%E2%80%9D\"><\/span>\u201eRozmowa mistrza Polikarpa ze \u015amierci\u0105\u201d<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>\u201eRozmowa mistrza Polikarpa ze \u015bmierci\u0105\u201d to kolejne wa\u017cne dzie\u0142o wykorzystuj\u0105ce grotesk\u0119. Prezentowano w nim dziwaczn\u0105 i karnawa\u0142ow\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, w kt\u00f3rej bohaterowie staj\u0105 w obliczu absurdu i absurdalnych sytuacji. W dziele &#8222;Rozmowa mistrza Polikarpa ze \u015amierci\u0105&#8221; wykorzystywana jest <strong>groteska <\/strong>poprzez motyw danse macabre. \u015amier\u0107 opowiada o ta\u0144cu z ca\u0142\u0105 ludzko\u015bci\u0105 i nieuchronnym nadej\u015bciu dla wszystkich. Zestawienie powagi \u015bmierci z komizmem podkre\u015bla marno\u015b\u0107 \u017cycia i nieuniknione zako\u0144czenie. <strong>Groteska <\/strong>oswaja l\u0119k, czyni\u0105c posta\u0107 \u015amierci nieco kapry\u015bn\u0105 i czasem nawet \u015bmieszn\u0105, pozbawiaj\u0105c j\u0105 przera\u017caj\u0105cego wyd\u017awi\u0119ku. Autor u\u017cywa tego \u015brodka stylistycznego, by podkre\u015bli\u0107 g\u0142\u00f3wne przes\u0142anie dzie\u0142a &#8211;\u00a0 nietrwa\u0142o\u015b\u0107 \u015bwiata, czyli motyw przemijania.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9ETango%E2%80%9D_Slawomir_Mrozek\"><\/span>\u201eTango\u201d S\u0142awomir Mro\u017cek<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>W tym utworze charakterystyczn\u0105 cech\u0105 jest niejednorodny styl, w kt\u00f3rym <strong>powa\u017cne elementy przeplataj\u0105 si\u0119 z komicznymi<\/strong>. Mro\u017cek stosuje <strong>grotesk\u0119 <\/strong>nie tylko dla rozrywki czy zaskoczenia czytelnika, lecz tak\u017ce jako \u015brodek wyrazu przestrzegaj\u0105cy przed ca\u0142kowitym odrzuceniem norm. Rodzina staje si\u0119 aren\u0105 absurdalnych sytuacji: babcia, stra\u017cniczka tradycji, zachowuje si\u0119 jak nastolatka, a Stomil, zamiast by\u0107 g\u0142ow\u0105 rodziny, zajmuje si\u0119 eksperymentami teatralnymi, co irytuje Artura. Najwy\u017cszym absurdem jest tango nad zw\u0142okami Artura, ta\u0144czone przez Edka i Eugeniusza, symbolizuj\u0105ce poddanie si\u0119 sile i brak zasad. <strong>Bez ogranicze\u0144 grozi chaos i anarchia<\/strong>, a utw\u00f3r ostrzega przed zagro\u017ceniem totalitaryzmu. Autor ukazuje, \u017ce brak zasad mo\u017ce prowadzi\u0107 do zniewolenia, co staje si\u0119 widoczne w brutalnych rz\u0105dach Edka. Utw\u00f3r nie tylko bawi czytelnika, lecz r\u00f3wnie\u017c sk\u0142ania do refleksji nad warto\u015bci\u0105 zachowania zdrowego rozs\u0105dku i przywi\u0105zania do pewnych zasad w spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EMistrz_i_Malgorzata%E2%80%9D_Michail_Bulhakow\"><\/span>\u201eMistrz i Ma\u0142gorzata\u201d Michai\u0142 Bu\u0142hakow<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p><strong>Groteska <\/strong>odegra\u0142a kluczow\u0105 rol\u0119 jako inspiracja dla tej powie\u015bci. W przedwojennej scenerii Moskwy pojawia si\u0119 posta\u0107 Wolanda, uosabiaj\u0105cego samego szatana, wraz ze swoim nieod\u0142\u0105cznym \u015bwit\u0105. To zjawisko staje si\u0119 zapocz\u0105tkowaniem serii <strong>nieprawdopodobnych wydarze\u0144<\/strong>, co nabiera dodatkowego znaczenia, bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce ideologia Zwi\u0105zku Radzieckiego nie dopuszcza\u0142a istnienia nadprzyrodzonych zjawisk. Ca\u0142a fabu\u0142a stanowi fascynuj\u0105c\u0105 eksploracj\u0119 kwestii <strong>dobra i z\u0142a<\/strong>, a spos\u00f3b groteskowego i kpi\u0105cego kreowania rzeczywisto\u015bci sk\u0142ania czytelnika do g\u0142\u0119bszych rozwa\u017ca\u0144.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EProces%E2%80%9D_Franz_Kafka\"><\/span>\u201eProces\u201d Franz Kafka<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<div class=\"w-full text-token-text-primary border-b border-black\/10 gizmo:border-0 dark:border-gray-900\/50 gizmo:dark:border-0 bg-gray-50 gizmo:bg-transparent dark:bg-[#444654] gizmo:dark:bg-transparent\" data-testid=\"conversation-turn-3\">\n<div class=\"p-4 gizmo:py-2 justify-center text-base md:gap-6 md:py-6 m-auto\">\n<div class=\"flex flex-1 gap-4 text-base mx-auto md:gap-6 gizmo:gap-3 gizmo:md:px-5 gizmo:lg:px-1 gizmo:xl:px-5 md:max-w-2xl lg:max-w-[38rem] gizmo:md:max-w-3xl gizmo:lg:max-w-[40rem] gizmo:xl:max-w-[48rem] xl:max-w-3xl } group final-completion\">\n<div class=\"relative flex w-[calc(100%-50px)] flex-col gizmo:w-full lg:w-[calc(100%-115px)] agent-turn\">\n<div class=\"flex-col gap-1 md:gap-3\">\n<div class=\"flex flex-grow flex-col max-w-full gap-3 gizmo:gap-0\">\n<div class=\"min-h-[20px] text-message flex flex-col items-start gap-3 whitespace-pre-wrap break-words [.text-message+&amp;]:mt-5 overflow-x-auto\" data-message-author-role=\"assistant\" data-message-id=\"a0b3f65b-9aff-4859-85ca-edd2b357dbe1\">\n<div class=\"markdown prose w-full break-words dark:prose-invert dark\">\n<p>\u015awiat pe\u0142en absurdu zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c ukazany w powie\u015bci Franza Kafki zatytu\u0142owanej &#8222;Proces&#8221;. G\u0142\u00f3wny bohater, J\u00f3zef K., zostaje aresztowany bez zrozumienia przyczyn dzia\u0142a\u0144 w\u0142adz. Nawet po aresztowaniu stara si\u0119 kontynuowa\u0107 swoje dotychczasowe \u017cycie, pr\u00f3buj\u0105c znale\u017a\u0107 pomoc w dost\u0119pnych \u015bcie\u017ckach, co jednak okazuje si\u0119 niezwykle trudne. Przez swoj\u0105 <strong>surrealistyczn\u0105<\/strong> fabu\u0142\u0119 losy J\u00f3zefa K. sta\u0142y si\u0119 przedmiotem wielu interpretacji. Mimo to, <strong>nierealno\u015b\u0107 i kuriozalno\u015b\u0107 opisanych wydarze\u0144<\/strong> w powie\u015bci sprawiaj\u0105, \u017ce mo\u017cna dostrzec w niej wyra\u017ane<strong> elementy groteski<\/strong> w przedstawionej wizji \u015bwiata.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Inne_znaczace_utwory_wykorzystujace_groteske\"><\/span>Inne znacz\u0105ce utwory\u00a0wykorzystuj\u0105ce grotesk\u0119<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Opr\u00f3cz wspomnianych lektur, w literaturze mo\u017cna znale\u017a\u0107 wiele innych przyk\u0142ad\u00f3w wykorzystuj\u0105cych grotesk\u0119, zar\u00f3wno w polskiej jak i \u015bwiatowej literaturze. Jest to zatem jeden z ciekawszych i nietypowych sposob\u00f3w wyra\u017cania si\u0119 w\u00a0dziele literackim.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9ECzekajac_na_Godota%E2%80%9D_Samuel_Beckett\"><\/span><strong>\u201eCzekaj\u0105c na Godota\u201d<\/strong> Samuel Beckett<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Opowiada histori\u0119 dw\u00f3ch bezdomnych w\u0119drowc\u00f3w, kt\u00f3rzy wyczekuj\u0105 przybycia osobliwego Godota. Jeden z bohater\u00f3w jest pewien, \u017ce jest mu winny przys\u0142ug\u0119, jednak jego towarzysz nie poznaje to\u017csamo\u015bci Godota ani nie wie, o co jego przyjaciel go prosi\u0142. G\u0142\u00f3wne postacie to skrajnie r\u00f3\u017cne osobowo\u015bci \u2013 Estragon, niezr\u0119czny m\u0119\u017cczyzna, cechuj\u0105cy si\u0119 jednak pomys\u0142owo\u015bci\u0105 i Vladimir, kt\u00f3ry jest zadbany i lekko zarozumia\u0142y. Codziennie krzy\u017cuj\u0105 swoj\u0105 drog\u0119 z innymi m\u0119\u017cczyznami \u2013 Pozzo i Lucky, ale ka\u017cde spotkanie wydaje si\u0119 by\u0107 jakby pierwsze. <strong>Absurdalno\u015b\u0107<\/strong> oczekiwania na nieznanego cz\u0142owieka stanowi g\u0142\u00f3wny motyw sztuki. Bohaterowie sukcesywnie popadaj\u0105 w stan psychicznego upadku, a ten proces jest przedstawiony z wyj\u0105tkowym dowcipem. Trudne tematy, jak pr\u00f3ba samob\u00f3jcza, s\u0105 <strong>przedstawiane w formie groteski<\/strong>. Rzeczywisto\u015b\u0107, w kt\u00f3rej funkcjonuj\u0105, zdaje si\u0119 zanika\u0107 razem z nimi. Fabu\u0142a utworu\u00a0ma na celu ukazanie ogromu tragiczno\u015bci ludzkiego istnienia. Fraza tytu\u0142owa \u201eczekaj\u0105c na Godota\u201d jest symbolem oczekiwania na co\u015b, co nigdy nie nast\u0105pi.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EKartoteka%E2%80%9D_Tadeusza_Rozewicza\"><\/span>\u201eKartoteka\u201d Tadeusza R\u00f3\u017cewicza<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>\u201eKartoteka\u201d to dramat autorstwa Tadeusza R\u00f3\u017cewicza, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z niezwi\u0105zanych ze sob\u0105 scen. Fabu\u0142a jest przedstawiona w formie tzw. strumienia \u015bwiadomo\u015bci, czyli techniki, w ramach kt\u00f3rej bohater prowadzi specyficzny monolog wewn\u0119trzny \u2013 wielow\u0105tkowy, chaotyczny, odzwierciedlaj\u0105cy dynamiczny proces my\u015blowy. G\u0142\u00f3wny bohater dramatu jest ukazany jako ma\u0142e dziecko i doros\u0142y m\u0119\u017cczyzna w wieku kolejno 38 i 40 lat. Nie posiada jednego imienia, ale wiadomo, \u017ce pracuje jako urz\u0119dnik. Charakteryzuje go powojenna trauma, destabilizuj\u0105ca jego \u017cycie. Jedyn\u0105 postaci\u0105, do kt\u00f3rej \u017cywi g\u0142\u0119bokie uczucie, jest jego wujek, symbol czas\u00f3w przedwojennych. W &#8222;Kartotece&#8221; <strong>tragiczne momenty przeplataj\u0105 si\u0119 z komizmem<\/strong>, a obserwacje bohatera poruszaj\u0105 si\u0119 pomi\u0119dzy snem a jaw\u0105. Utw\u00f3r jest otwarty, a jego kompozycja umo\u017cliwia czytanie poszczeg\u00f3lnych element\u00f3w dzie\u0142a osobno lub w innej kolejno\u015bci ni\u017c zapisana.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Podsumowanie\"><\/span>Podsumowanie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Deformacja rzeczywisto\u015bci, czyli g\u0142\u00f3w\u00adny <strong>cel groteski<\/strong>, to wy\u00adnik przemieszania si\u0119 r\u00f3\u017c\u00adnych po\u00adrz\u0105d\u00adk\u00f3w es\u00adte\u00adtycz\u00adnych: fan\u00adta\u00adsty\u00adki i realizmu, tra\u00adge\u00addii i ko\u00adme\u00addii, ab\u00adsur\u00addu oraz lo\u00adgicz\u00adne\u00adgo po\u00adrz\u0105d\u00adku. Wewn\u0119trzna sprzeczno\u015b\u0107 \u015bwiata to g\u0142\u00f3wna <strong>cecha groteski<\/strong>, w kt\u00f3rej bohaterowie, obserwuj\u0105 \u015bwiat z w\u0142asnej perspektywy, cz\u0119sto przyjmuj\u0105 postaw\u0119 rezygnacji, s\u0105 zagubieni, karykaturalni. W <strong>literaturze groteskowej<\/strong> psychologia postaci cz\u0119sto jest przekszta\u0142cana w absurdalne sytuacje, co pos\u0142uguje zaskakuj\u0105cym kontrastem mi\u0119dzy rzeczywisto\u015bci\u0105 a przedstawionym \u015bwiatem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Literatura jest miejscem, w kt\u00f3rym mo\u017cna spotka\u0107 r\u00f3\u017cnorodne style i gatunki literackie, w tym tak\u017ce grotesk\u0119. Groteska w literaturze to kategoria estetyczna, kt\u00f3ra odwo\u0142uje si\u0119 do zabawnych, dziwacznych, a cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c tragicznych element\u00f3w. W tym artykule om\u00f3wimy, czym jest groteska, jakie s\u0105 jej cechy i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":5262,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5261"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5261"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5261\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6536,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5261\/revisions\/6536"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5262"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}