<\/span><\/h2>\nZwi\u0105zek frazeologiczny <\/strong>to ustalony zwrot lub wyra\u017cenie j\u0119zykowe, kt\u00f3rego znaczenie nie wynika wprost z dos\u0142ownego rozumienia <\/strong>poszczeg\u00f3lnych s\u0142\u00f3w sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na dan\u0105 fraz\u0119. Oznacza to, \u017ce zestawione razem wyrazy maj\u0105 znaczenie odmienne od przypisywanego im oddzielnie<\/strong>.<\/p>\nAby dane wyra\u017cenie mog\u0142o by\u0107 zwi\u0105zkiem frazeologicznym, musi posiada\u0107 utarte i utrwalone znaczenie, kt\u00f3re zostanie poprawnie zinterpretowane. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 m.in. odniesienie „bia\u0142y kruk” oznaczaj\u0105ce co\u015b rzadkiego i unikatowego oraz „farbowany lis” charakteryzuj\u0105cy osob\u0119 ob\u0142udn\u0105 i nieszczer\u0105.<\/p>\n
<\/span>Jak\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni zwi\u0105zek frazeologiczny?<\/span><\/h2>\nFrazeologizmy s\u0105 wa\u017cnym elementem mowy potocznej i utwor\u00f3w literackich, poniewa\u017c dodaj\u0105 koloru, bogactwa oraz specyfiki wyra\u017canym my\u015blom<\/strong>. Dzi\u0119ki nim m\u00f3wi\u0105cy mo\u017ce w \u0142atwiejszy spos\u00f3b przekaza\u0107 swoje uczucia, emocje lub stosunek do danego tematu. W wielu przypadkach zwi\u0105zki frazeologiczne stanowi\u0105\u00a0integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kultury, obyczaj\u00f3w i tradycji j\u0119zykowych danego spo\u0142ecze\u0144stwa<\/strong>. Mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c s\u0142u\u017cy\u0107 jako skr\u00f3ty my\u015blowe<\/strong>, pozwalaj\u0105c przekaza\u0107 z\u0142o\u017cone pomys\u0142y lub sytuacje w jednym zwrocie. Jest to du\u017ce u\u0142atwienie w komunikacji, zw\u0142aszcza gdy trzeba szybko przedstawi\u0107 pewn\u0105 informacj\u0119.<\/p>\n<\/span>Przyk\u0142ady zwi\u0105zk\u00f3w frazeologicznych w literaturze<\/span><\/h2>\nZnaczenie frazeologizm\u00f3w w literaturze jest niezmiernie istotne. Poprzez nie autorzy s\u0105 w stanie wyrazi\u0107 bardzo wiele za pomoc\u0105 niewielu s\u0142\u00f3w. Frazeologizmy nadaj\u0105 tekstowi ekspresywno\u015bci oraz pomagaj\u0105 w budowaniu charakter\u00f3w i nastroju opisywanych sytuacji.<\/strong> Dzie\u0142a literackie posiadaj\u0105 wiele przyk\u0142ad\u00f3w zwi\u0105zk\u00f3w frazeologicznych, a ich znajomo\u015b\u0107 jest niezwykle wa\u017cna dla pe\u0142nego zrozumienia tre\u015bci literackiej. Warto zna\u0107 najpopularniejsze z nich.<\/p>\n<\/span>Zwi\u0105zki frazeologiczne z\u00a0mitologii<\/strong><\/span><\/h2>\nW mitologii mo\u017cna odnale\u017a\u0107 wiele przyk\u0142ad\u00f3w frazeologizm\u00f3w, kt\u00f3re odgrywaj\u0105 istotn\u0105 rol\u0119 w opisie bohater\u00f3w, atrybut\u00f3w, wydarze\u0144, czy te\u017c miejsc. Ich znaczenie jest bogate i pe\u0142ne symboliki, co sprawia, \u017ce literatura mitologiczna staje si\u0119 niezwykle barwna oraz pe\u0142na wyrazu. Oto najbardziej znane przyk\u0142ady frazeologizm\u00f3w mitologicznych<\/strong>:<\/p>\n\n- Pi\u0119ta Achillesa – <\/strong>s\u0142aby punkt, co\u015b, w czym jest si\u0119 s\u0142abym. Okre\u015blenie pochodzi od postaci Achillesa, kt\u00f3rego matka zanurzy\u0142a w Styksie, trzymaj\u0105c za pi\u0119t\u0119, aby uczyni\u0107 go niemal nie\u015bmiertelnym.<\/li>\n
- Syzyfowa praca<\/strong> – praca bezcelowa i bezsensowna, nieprzynosz\u0105ca \u017cadnych efekt\u00f3w, przerastaj\u0105ca ludzkie mo\u017cliwo\u015bci. Syzyf musia\u0142 za kar\u0119 wytacza\u0107 g\u0142az na szczyt g\u00f3ry, kt\u00f3ry za ka\u017cdym razem spada\u0142.<\/li>\n
- Ko\u0144 troja\u0144ski\u00a0<\/strong>– podst\u0119p, fa\u0142szywo\u015b\u0107, niewidoczne niebezpiecze\u0144stwo. Z wn\u0119trza konia, kt\u00f3ry by\u0142 darem dla Trojan, wyskoczyli Grecy i pokonali miasto.<\/li>\n
- Puszka Pandory\u00a0<\/strong>– \u017ar\u00f3d\u0142o nieszcz\u0119\u015b\u0107 i k\u0142opot\u00f3w. Pandora dosta\u0142a od bog\u00f3w puszk\u0119 z zakazem otwierania. Kobieta nie wytrzyma\u0142a i z ciekawo\u015bci otworzy\u0142a pude\u0142ko, przez co uwolni\u0142a na \u015bwiat wszelkie biedy oraz choroby.<\/li>\n
- Ni\u0107 Ariadny\u00a0<\/strong>– rozwi\u0105zanie jakiego\u015b problemu. Dzi\u0119ki nici Ariadny, Tezeusz m\u00f3g\u0142 wyj\u015b\u0107 z labiryntu Minotaura.<\/li>\n
- Ikarowy lot\u00a0<\/strong>– dzia\u0142ania wykraczaj\u0105ce poza ludzkie mo\u017cliwo\u015bci, marzenia zako\u0144czone katastrof\u0105. Ikar zlekcewa\u017cy\u0142 zakaz ojca i wzni\u00f3s\u0142 si\u0119 za blisko s\u0142o\u0144ca, przez co stopi\u0142 si\u0119 wosk, kt\u00f3rym by\u0142y sklejone jego skrzyd\u0142a.<\/li>\n
- Herkulesowa praca\u00a0<\/strong>– ci\u0119\u017cka praca ponad ludzkie si\u0142y, ogromny wysi\u0142ek zadania lub przedsi\u0119wzi\u0119cia. Herkules wykonywa\u0142 12 prac.<\/li>\n
- R\u00f3g obfito\u015bci\u00a0<\/strong>– \u017ar\u00f3d\u0142o obfito\u015bci i bogactwa, dostatek. To r\u00f3g kozy Amaltei, kt\u00f3rej mlekiem karmi\u0142 si\u0119 Zeus. Zosta\u0142 on przez niego pob\u0142ogos\u0142awiony i nape\u0142nia\u0142 si\u0119 wszystkim, czego zapragn\u0105\u0142 jego posiadacz.<\/li>\n
- Jab\u0142ko niezgody\u00a0<\/strong>– przyczyna k\u0142\u00f3tni, \u017ar\u00f3d\u0142o konfliktu.\u00a0Jab\u0142ko z napisem „dla najpi\u0119kniejszej” zosta\u0142o rzucone przez bogini\u0119 niezgody Eris.<\/li>\n
- Pola elizejskie\u00a0<\/strong>– kraina szcz\u0119\u015bcia, raj. By\u0142 to rajski zak\u0105tek Hadesu.<\/li>\n<\/ul>\n
<\/span>Biblijne przyk\u0142ady zwi\u0105zk\u00f3w frazeologicznych<\/strong><\/span><\/h2>\nFrazeologizmy biblijne<\/strong> to specyficzna grupa wyra\u017ce\u0144 frazeologicznych, kt\u00f3re maj\u0105 swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w Biblii. Wp\u0142yw kultury biblijnej na j\u0119zyk potoczny jest niezwykle g\u0142\u0119boki, co sprawia, \u017ce te zwi\u0105zki wyrazowe s\u0105 cz\u0119sto rozumiane i u\u017cywane nawet przez osoby niewierz\u0105ce oraz nieb\u0119d\u0105ce bezpo\u015brednio zaznajomione z tym gatunkiem literackim.<\/p>\n\n- Zakazany owoc\u00a0<\/strong>– rzecz niedozwolona, zakazana, ale jednocze\u015bnie kusz\u0105ca. Pomimo zakazu Boga, Adam i Ewa zrywaj\u0105 owoc z drzewa poznania dobra i z\u0142a. Prowadzi to do utraty niewinno\u015bci i wygnania z Raju.<\/li>\n
- Wie\u017ca Babel\u00a0<\/strong>– ba\u0142agan, zamieszanie, chaos, nie\u0142ad. Ludzie pragn\u0119li zbudowa\u0107 wie\u017c\u0119 Babel, kt\u00f3ra mia\u0142a si\u0119ga\u0107 do samego nieba. Ich pycha rozgniewa\u0142a Boga, dlatego pomiesza\u0142 im j\u0119zyki, aby nie nie uko\u0144czyli dzie\u0142a.<\/li>\n
- Alfa i omega<\/strong> – najwy\u017cszy autorytet, kto\u015b, kto zna si\u0119 na wszystkim, cz\u0142owiek wszechstronny. W Apokalipsie \u015bw. Jana, to okre\u015blenie Boga b\u0119d\u0105cego alf\u0105 i omeg\u0105.<\/li>\n
- Umywa\u0107 r\u0119ce\u00a0<\/strong>– odsun\u0105\u0107 si\u0119 od sprawy, brak ch\u0119ci do ponoszenia odpowiedzialno\u015bci za co\u015b. Pi\u0142at zrzek\u0142 si\u0119 odpowiedzialno\u015bci za wyrok wymierzony Jezusowi.<\/li>\n
- Judaszowe srebrniki\u00a0<\/strong>– zdrada, sprzedanie kogo\u015b dla w\u0142asnej korzy\u015bci materialnej. Judasz otrzyma\u0142 trzydzie\u015bci srebrnik\u00f3w za wydanie Jezusa.<\/li>\n
- Niewierny Tomasz\u00a0<\/strong>– niedowiarek, cz\u0142owiek sceptyczny, kto\u015b bardzo nieufny. Aposto\u0142 Tomasz nie chcia\u0142 uwierzy\u0107 w zmartwychwstanie Jezusa, dop\u00f3ki sam go nie ujrza\u0142.<\/li>\n
- Wdowi grosz\u00a0<\/strong>– wielkie wyrzeczenie, dar od serca. Wdowa ofiarowa\u0142a Jezusowi grosz, kt\u00f3ry stanowi\u0142 dla niej ca\u0142y maj\u0105tek.<\/li>\n
- Arka Przymierza\u00a0<\/strong>– przymierze, porozumienie, wsp\u00f3lna umowa. W Arce Przymierza \u017bydzi przechowywali tablice z Dekalogiem, podarowanym ludziom przez Boga.<\/li>\n
- Syn marnotrawny\u00a0<\/strong>– cz\u0142owiek nawr\u00f3cony, pragn\u0105cy odpokutowa\u0107 grzechy. W przypowie\u015bci syn opu\u015bci\u0142 ojca i roztrwoni\u0142 ca\u0142y maj\u0105tek. Po czasie zrozumia\u0142 swoje przewinienia i powr\u00f3ci\u0142 skruszony do domu.<\/li>\n
- Salomonowy wyrok\u00a0<\/strong>– m\u0105dra i sprawiedliwa decyzja, rozwi\u0105zanie bardzo roztropne. Salomon by\u0142 w\u0142adc\u0105 Izraela, kt\u00f3ry wydawa\u0142 wiele rozumnych wyrok\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n
<\/span>Popularne zwi\u0105zki frazeologiczne w innych dzie\u0142ach literackich<\/strong><\/span><\/h2>\nPoza Pismem \u015awi\u0119tym i mitologi\u0105, frazeologizmy wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce w literaturze klasycznej, jak i wsp\u00f3\u0142czesnej. Przyk\u0142ady mog\u0105 pochodzi\u0107 z powie\u015bci, dramat\u00f3w, wierszy, czy te\u017c opowiada\u0144. Oto kilka propozycji zwi\u0105zk\u00f3w frazeologicznych z literatury, kt\u00f3re warto zna\u0107:<\/p>\n
\n- \u201eBy\u0107 albo nie by\u0107, oto jest pytanie\u201d\u00a0<\/strong>– rozwa\u017ca\u0107 istnienie (sentencja z \u201eHamleta\u201d Williama Szekspira).<\/li>\n
- \u201eWszystko w porz\u0105dku na Tytanie\u201d <\/strong>– dezorientacja, chaos, zam\u0119t (\u201eZbrodnia i kara\u201d Fiodora Dostojewskiego).<\/li>\n
- Czeka\u0107<\/strong> na Godota\u00a0<\/strong>– odwleka\u0107 dzia\u0142anie, pozoruj\u0105c to czekaniem na co\u015b, co wiemy, \u017ce nie nadejdzie (\u201eCzekaj\u0105c na Godota\u201d\u00a0<\/b>Samuela Becketta).<\/li>\n
- Dantejskie sceny\u00a0<\/strong>– zdarzenia wstrz\u0105saj\u0105ce, makabryczne i okrutne (od imienia tw\u00f3rcy \u201eBoskiej Komedii\u201d, Dantego Alighieri).<\/li>\n
- Walka z wiatrakami\u00a0<\/b>– walka z czym\u015b nierealnym, b\u0105d\u017a walka niemaj\u0105ca szans na powodzenie (\u201eDon Kichot\u201d Miguela Cervantesa).<\/li>\n
- Wiek balzakowski<\/strong> – okre\u015blenie kobiety pomi\u0119dzy 30 a 40 rokiem \u017cycia (\u201eKobieta trzydziestoletnia\u201d Honor\u00e9 de Balzac).<\/li>\n<\/ul>\n
<\/span>Podzia\u0142 zwi\u0105zk\u00f3w frazeologicznych wed\u0142ug Stanis\u0142awa Skorupki<\/span><\/h2>\nNa przestrzeni lat opracowano wiele r\u00f3\u017cnych koncepcji klasyfikacji zwi\u0105zk\u00f3w frazeologicznych i ujmowania relacji tego poj\u0119cia wobec idiom\u00f3w, kolokacji oraz frazem\u00f3w. W Polsce du\u017c\u0105 popularno\u015b\u0107 zyska\u0142a klasyfikacja klasyczna, kt\u00f3r\u0105 wprowadzi\u0142 Stanis\u0142aw Skorupka<\/strong>. Przedstawia on podzia\u0142 ze wzgl\u0119du na stopie\u0144 zwi\u0105zku \u0142\u0105czliwego oraz budow\u0119 gramatyczn\u0105.<\/p>\nZe wzgl\u0119du na stopie\u0144 zespolenia znaczeniowego<\/strong> rodzaje zwi\u0105zk\u00f3w frazeologicznych dzieli si\u0119 na:<\/p>\n\n- lu\u017ane<\/strong>, czyli zwi\u0105zki sk\u0142adniowe wyraz\u00f3w, kt\u00f3re \u0142\u0105czy si\u0119 w spos\u00f3b dora\u017any (np. s\u0142o\u0144ce przypieka),<\/li>\n
- sta\u0142e<\/strong>, czyli zwi\u0105zki, w kt\u00f3rych sk\u0142adniki nie ulegaj\u0105 zmianie, bo inaczej zmieni si\u0119 tak\u017ce ich tre\u015b\u0107 (np. patrze\u0107 przez r\u00f3\u017cowe okulary),<\/li>\n
- \u0142\u0105czliwe<\/strong>, czyli zwi\u0105zki, w kt\u00f3rych mo\u017cna wymieni\u0107 jeden sk\u0142adnik, ale w ograniczonych zakresie (np. dobi\u0107 targu).<\/li>\n<\/ul>\n
Ze wzgl\u0119du na posta\u0107 gramatyczn\u0105<\/strong> zwi\u0105zki frazeologiczne mo\u017cna klasyfikowa\u0107 na:<\/p>\n\n- wyra\u017cenia<\/strong>, czyli zwi\u0105zki b\u0119d\u0105ce odpowiednikiem rzeczownika, przymiotnika, czy te\u017c przys\u0142\u00f3wka (np. wilczy g\u0142\u00f3d),<\/li>\n
- zwroty, <\/strong>czyli zwi\u0105zki czasownik\u00f3w i imies\u0142ow\u00f3w przys\u0142\u00f3wkowych z innymi s\u0142owami (np. bior\u0105c pod uwag\u0119),<\/li>\n
- frazy<\/strong>, czyli zwi\u0105zki maj\u0105ce charakter zdania lub r\u00f3wnowa\u017cnika zdania. Zalicza si\u0119 do nich przys\u0142owia, maksymy i sentencje (np. z du\u017cej chmury ma\u0142y deszcz).<\/li>\n<\/ul>\n
<\/span>Podsumowanie<\/span><\/h2>\nPodsumowuj\u0105c, zwi\u0105zki frazeologiczne to utrwalone po\u0142\u0105czenia wyrazowe lub wielowyrazowe, kt\u00f3rych znaczenie jest odmienne od dos\u0142ownego znaczenia poszczeg\u00f3lnych s\u0142\u00f3w, zawieraj\u0105ce sk\u0142adniki o zatartym znaczeniu. Tworz\u0105 one specyficzne frazy lub zwroty, cz\u0119sto powtarzane i zakorzenione w konwencjach j\u0119zykowych, kulturowych lub historycznych. Badaniem i\u00a0 analiz\u0105 zwi\u0105zk\u00f3w frazeologicznych zajmuje si\u0119 nauka zwana frazeologi\u0105.<\/p>\n
Zwi\u0105zki frazeologiczne w literaturze odgrywaj\u0105 bardzo istotn\u0105 rol\u0119, poniewa\u017c nadaj\u0105 tekstom dodatkow\u0105 g\u0142\u0119bi\u0119, wyrazisto\u015b\u0107 i wzbogacaj\u0105 j\u0119zyk, dlatego tak ch\u0119tnie wielu tw\u00f3rc\u00f3w z nich korzysta. Poznanie i umiej\u0119tne stosowanie frazeologizm\u00f3w jest zatem kluczowe dla efektywnej komunikacji, zrozumienia danego tekstu literackiego oraz wyra\u017cania si\u0119 w spos\u00f3b bogaty i zr\u00f3\u017cnicowany.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zwi\u0105zki frazeologiczne, inaczej zwane idiomami lub frazeologizmami, wyst\u0119puj\u0105 nie tylko w \u017cyciu codziennym, ale tak\u017ce w literaturze. Niekt\u00f3re z nich s\u0105 znane od wiek\u00f3w, a ich \u017ar\u00f3d\u0142o stanowi\u0105 teksty biblijne, te\u017c czy staro\u017cytne dzie\u0142a literackie. A wi\u0119c czym jest zwi\u0105zek frazeologiczny i jakie funkcje pe\u0142ni? […]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":5265,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[584],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5260"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5260"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5260\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5266,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5260\/revisions\/5266"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5265"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}