<\/span><\/h2>\nTemat motywu dziecka ma bogate i zr\u00f3\u017cnicowane aspekty. Dzie\u0142a od wiek\u00f3w zwracaj\u0105 uwag\u0119 na niewinno\u015b\u0107, rado\u015b\u0107, oraz czasem tragiczny los<\/strong> najm\u0142odszych. Czas dzieci\u0144stwa w literaturze bywa arkadyjskim, a tak\u017ce mo\u017ce by\u0107 pe\u0142en niespodziewanych i smutnych wydarze\u0144. Jego ukazanie r\u00f3\u017cni si\u0119 pod wzgl\u0119dem sposobu opisywania, jak i samego kontekstu spo\u0142ecznego oraz warto\u015bci z nim zwi\u0105zanych<\/strong>. Bywa te\u017c r\u00f3\u017cnie interpretowane i ukazywane przez pryzmat kultury i czasu, w kt\u00f3rym tworzy\u0142 dany autor. Portret dziecka\u00a0mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 r\u00f3\u017cnorodne role, od symbolicznych do realistycznych<\/strong>, wzbogacaj\u0105c tym samym tre\u015b\u0107 literack\u0105.<\/p>\n<\/span>Przyk\u0142ady motywu dziecka w literaturze r\u00f3\u017cnych epok<\/span><\/h2>\nMotyw dziecka w literaturze manifestuje si\u0119 poprzez przedstawienie \u015bwiata dzieci\u0119cego, beztroskiej rado\u015bci i zabawy, a tak\u017ce cierpienia lub tragedii, jak\u0105 do\u015bwiadcza bezbronne dziecko. Przyk\u0142ady takiego motywu mo\u017cna znale\u017a\u0107 w dzie\u0142ach wielu znacz\u0105cych pisarzy. Takie lektury pozwalaj\u0105 czytelnikowi zanurzy\u0107 si\u0119 w \u015bwiat dzieci i zobaczy\u0107 go z ich perspektywy<\/strong>, dlatego warto zapozna\u0107 si\u0119 z najwa\u017cniejszymi dzie\u0142ami, kt\u00f3re poruszaj\u0105 t\u0119 tematyk\u0119.<\/p>\n<\/span>Jak Jan Kochanowski ukazywa\u0142 dziecko w swoich \u201eTrenach\u201d?<\/span><\/h2>\nDziecko jako bohater literacki w polskim dziele pojawi\u0142o si\u0119 po raz pierwszy w okresie renesansu. W\u00f3wczas Jan Kochanowski<\/strong>, kt\u00f3ry jest jednym z najwa\u017cniejszych poet\u00f3w, stworzy\u0142 cykl dziewi\u0119tnastu \u201eTren\u00f3w\u201d<\/strong>. Motyw dziecka jest tutaj jednym z centralnych temat\u00f3w,\u00a0a autor porusza go w kontek\u015bcie osobistej tragedii w chwili \u015bmierci Urszulki<\/strong>, zg\u0142\u0119biaj\u0105c zarazem uniwersalny wymiar straty i \u017ca\u0142oby. Zmar\u0142a dziewczynka mia\u0142a zaledwie trzy lata. Podmiot liryczny ukazuje j\u0105 jako bezbronn\u0105\u00a0istot\u0119, pozbawion\u0105 grzechu. Bardzo szczeg\u00f3\u0142owo przedstawia jej typowe, codzienne zachowania, opisuje tak\u017ce str\u00f3j oraz wykonywane gesty i ruchy.<\/p>\nPo \u015bmierci dziecka Kochanowski zadaje pytanie o \u017cycie pozagrobowe, odnosz\u0105c si\u0119 tym samym do g\u0142\u0119bszych przemy\u015ble\u0144 filozoficznych, dotycz\u0105cych sensu \u017cycia, cierpienia i nadziei na \u017cycie wieczne. Jego dzie\u0142o dotyka do\u015bwiadcze\u0144, z kt\u00f3rymi wielu ludzi mo\u017ce si\u0119 identyfikowa\u0107, co sprawia, \u017ce wiersze te staj\u0105 si\u0119 powszechnie zrozumia\u0142e i wzruszaj\u0105ce.<\/p>\n
<\/span>\u201e<\/strong>Dziady\u201d <\/strong>cz. II Adama Mickiewicza jako przyk\u0142ad epoki romantyzmu<\/span><\/h2>\nW literaturze epoki romantyzmu dzieci\u0119ce motywy cz\u0119sto by\u0142y uosabiane przez bohater\u00f3w, kt\u00f3rzy zaznali \u015bmierci w bardzo m\u0142odym wieku. Przyk\u0142adem takiego dzie\u0142a s\u0105\u00a0\u201eDziady\u201d cz. II Adama Mickiewicza<\/strong>. Utw\u00f3r opisuje staros\u0142owia\u0144ski, ludowy obrz\u0119d tytu\u0142owych \u201edziad\u00f3w\u201d, w czasie kt\u00f3rego przywo\u0142ywane s\u0105 duchy przy pomocy Gu\u015blarza, przewodnika i wieszcza kontaktuj\u0105cego si\u0119 ze \u015bwiatem zmar\u0142ych.<\/p>\nMotyw ten zostaje zobrazowany w postaci dwojga dzieci J\u00f3zia i R\u00f3zi<\/strong>, kt\u00f3re nale\u017c\u0105 do kategorii duch\u00f3w lekkich. Przybywaj\u0105 na obrz\u0119d jako trzepocz\u0105ce skrzyde\u0142kami anio\u0142ki. \u017byj\u0105 w raju, szcz\u0119\u015bliwe wiecznymi zabawami, ale ich dusze nie mog\u0105 pozna\u0107 niebia\u0144skiego pokoju, nie zaznawszy ziemskiej goryczy. Istnienie ludzkie jest bowiem powi\u0105zane z gorycz\u0105. Do\u00adpie\u00adro po\u00adda\u00adro\u00adwa\u00adnie zia\u00adren\u00adka gor\u00adczy\u00adcy po\u00adzwala dosta\u0107 si\u0119 do nieba.<\/p>\n<\/span>Dziecko w \u201e<\/strong>Nie-Bo\u00adskiej ko\u00adme\u00addii\u201d<\/strong> Zygmunta Krasi\u0144skiego<\/span><\/h2>\nZygmunt Krasi\u0144ski<\/strong> w \u201eNie-Boskiej komedii\u201d<\/strong> podj\u0105\u0142 tematyk\u0119 dziecka niezwyk\u0142ego na przyk\u0142adzie los\u00f3w\u00a0Orcia<\/strong>, syna hrabiego Henryka. Ch\u0142opiec dzi\u0119ki modlitwom swojej matki zostaje poet\u0105 i ju\u017c od najm\u0142odszych lat przejawia ogromny talent. Nie jest w stanie prowadzi\u0107 normalnego \u017cycia, poniewa\u017c poezja przenika ka\u017cdy aspekt jego codzienno\u015bci, dlatego znacz\u0105co odr\u00f3\u017cnia si\u0119 od swoich r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, szybko staje si\u0119 dojrza\u0142y i cechuje go ogromna wra\u017cliwo\u015b\u0107. Potrafi r\u00f3wnie\u017c przewidywa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107, co okazuje si\u0119 dla niego przekle\u0144stwem.<\/p>\nPrzyczyn\u0105 jego przedwczesnej \u015bmierci staje si\u0119 rewolucja. Orcio ginie zabity przez przypadkow\u0105 kul\u0119 podczas obl\u0119\u017cenia okop\u00f3w \u015bw. Tr\u00f3jcy. Jego posta\u0107 symbolizuje motyw dziecka, kt\u00f3remu szcz\u0119\u015bcie i normalne dzieci\u0144stwo zosta\u0142o odebrane przez pragnienie jego matki o posiadaniu syna poety. Poprzez opisanie los\u00f3w bohatera dzieci\u0119cego, Krasi\u0144ski w swoim dziele eksponuje destrukcyjne wp\u0142ywy spo\u0142ecze\u0144stwa na niewinne dusze.<\/p>\n
<\/span>\u201e<\/strong>Janko Muzykant\u201d<\/strong> Henryka Sienkiewicza<\/span><\/h2>\nNowela \u201e<\/strong>Janko Muzykant<\/strong>\u201d<\/strong> autorstwa Henryka Sienkiewicza<\/strong> opowiada o ma\u0142ym i zaniedbanym ch\u0142opcu z biednej wiejskiej rodziny, b\u0119d\u0105cym uosobieniem dzieci\u0119cej niewinno\u015bci. Tytu\u0142owy bohater posiada wielkie uzdolnienia muzyczne, ale tak\u017ce jest bardzo s\u0142aby i chorowity. Pewnego razu zakrada si\u0119 do dworu i dotyka skrzypiec, kt\u00f3rych d\u017awi\u0119k bardzo go fascynuje. W wyniku tego zostaje pos\u0105dzony o pr\u00f3b\u0119 kradzie\u017cy i poddany ch\u0142o\u015bcie. Kara doprowadza do \u015bmierci biednego dziecka.<\/p>\nNa przyk\u0142adzie Janka autor pragn\u0105\u0142 w swoim utworze ukaza\u0107 koszmar nieszcz\u0119\u015bliwego dzieci\u0144stwa ubogich, kt\u00f3rych uzdolnienia i talenty s\u0105 niedoceniane przez spo\u0142ecze\u0144stwo. Skrzywdzeni przez los, nie mog\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 \u017cadnego sukcesu oraz nie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci na edukacj\u0119, aby zadba\u0107 o swoj\u0105 lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n
<\/span>Dzieci\u0144stwo w \u201eAntku\u201d Boles\u0142awa Prusa<\/span><\/h2>\nJednym z pozytywistycznych dzie\u0142, kt\u00f3re porusza tematyk\u0119 dziecka, jest nowela pt. \u201eAntek\u201d Boles\u0142awa Prusa<\/strong>. Tytu\u0142owy bohater jest biednym, wiejskim ch\u0142opcem, kt\u00f3rego pasj\u0105 jest rze\u017abienie. Przez ci\u0119\u017ck\u0105 sytuacj\u0119 finansow\u0105 i ogrom pracy, rodzice nie mogli mu zapewni\u0107 odpowiedniej opieki. Gdy tylko podr\u00f3s\u0142, musia\u0142 opiekowa\u0107 si\u0119 m\u0142odszym rodze\u0144stwem oraz wypasa\u0107 \u015bwinie i krowy. Ch\u0142opiec by\u0142 marzycielem i nie potrafi\u0142 skupi\u0107 si\u0119 na swoich obowi\u0105zkach, dlatego przysparza\u0142 wiele k\u0142opot\u00f3w.<\/p>\nZosta\u0142 wys\u0142any do szko\u0142y, gdzie profesor uczy\u0142 go tylko abecad\u0142a. Przez brak pieni\u0119dzy musia\u0142 zrezygnowa\u0107 z nauki i uda\u0142 si\u0119 do kowala. Szybko nauczy\u0142 si\u0119 zawodu, dlatego kowal w obawie o swoje stanowisko wyrzuci\u0142 ch\u0142opca. Nast\u0119pnie rze\u017abi\u0142 pi\u0119kne figury, kt\u00f3re sprzedawa\u0142 za marny grosz. Nie przynosi\u0142 \u017cadnego po\u017cytku, wi\u0119c matka zdecydowa\u0142a si\u0119 wys\u0142a\u0107 go do miasta. Utw\u00f3r ukazuje bied\u0119 oczami dziecka, kt\u00f3re pomimo niezwyk\u0142ego talentu jest niedoceniane i wykorzystywane przez innych.<\/p>\n
<\/span>Sta\u015b i Nel jako przyk\u0142ad dzieci w tw\u00f3rczo\u015bci Henryka Sienkiewicza\u00a0<\/strong><\/span><\/h2>\n\u201eW pustyni i w puszczy\u201d Henryk Sienkiewicz <\/strong>opowiada o pe\u0142nej przyg\u00f3d i niebezpiecze\u0144stw podr\u00f3\u017cy z perspektywy dzieci Stasia i Nel<\/strong>, kt\u00f3re zostaj\u0105 porwane przez Beduin\u00f3w, a nast\u0119pnie uciekaj\u0105 i w\u0119druj\u0105 przez Afryk\u0119 w towarzystwie czarnosk\u00f3rych niewolnik\u00f3w: Kali i Mea. W czasie tej podr\u00f3\u017cy czternastoletni Sta\u015b musi wydoro\u015ble\u0107 do ko\u0144ca, odrzuci\u0107 ch\u0119\u0107 popisywania si\u0119 i wywy\u017cszania oraz szybko sta\u0107 si\u0119 odpowiedzialnym nie tylko za siebie, lecz tak\u017ce za innych. Tak samo o\u015bmioletnia Nel przechodzi przemian\u0119. Do\u015bwiadcza licznych trudno\u015bci, prze\u017cywaj\u0105c strach i \u015bmierteln\u0105 chorob\u0119 dzi\u0119ki pomocy i troskliwej opieki Stasia.<\/p>\nAutor, poprzez motyw dziecka, tworzy bogat\u0105 narracj\u0119, kt\u00f3ra przekracza granice wiekowe i kulturowe, podkre\u015blaj\u0105c uniwersalno\u015b\u0107 do\u015bwiadcze\u0144 ludzkich oraz potrzeb\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy i zrozumienia mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi grupami spo\u0142ecznymi. Dzieci staj\u0105 si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em nadziei i si\u0142y w obliczu wyzwa\u0144 podr\u00f3\u017cy przez dzik\u0105 Afryk\u0119.<\/p>\n
<\/span>\u201e<\/strong>Ma\u0142y Ksi\u0105\u017c\u0119\u201d<\/strong> Antoine’a de Saint-Exup\u00e9ry<\/span><\/h2>\n\u201eMa\u0142y Ksi\u0105\u017c\u0119\u201d<\/strong> to przyk\u0142ad literatury zawieraj\u0105cej liczne w\u0105tki zwi\u0105zane z do\u015bwiadczeniami dziecka, niewinno\u015bci\u0105, a tak\u017ce filozoficznymi refleksjami na temat ludzkiego \u017cycia, kt\u00f3re Antoine<\/strong>\u00a0de<\/strong>\u00a0Saint-Exup\u00e9ry <\/strong>przedstawi\u0142 za pomoc\u0105 tytu\u0142owego bohatera. Jest nim sze\u015bcioletni ch\u0142opiec, zamieszkuj\u0105cy samotnie niewielk\u0105 planet\u0119 B-612. Jego dni trwaj\u0105 na nudzie, a\u017c do momentu, gdy na jego planecie wyrasta r\u00f3\u017ca. Ma\u0142y Ksi\u0105\u017c\u0119 zachwyca si\u0119 jej pi\u0119knem, a ona szybko to wykorzystuje i staje si\u0119 kapry\u015bna oraz oczekuje coraz wi\u0119cej uwagi. G\u0142\u00f3wny bohater decyduje si\u0119 opu\u015bci\u0107 sw\u00f3j dom i uda\u0107 w podr\u00f3\u017c mi\u0119dzy innymi planetami. Dzi\u0119ki niej poznaje, czym jest mi\u0142o\u015b\u0107, przyja\u017a\u0144 i \u015bmier\u0107. Jest tak\u017ce rozczarowany zachowaniem doros\u0142ych.<\/p>\nNa przyk\u0142adzie Ma\u0142ego Ksi\u0119cia pisarz twierdzi, \u017ce \u015bwiat by\u0142by o wiele \u0142atwiejszy gdyby by\u0142 postrzegany z perspektywy dziecka. Bowiem dzieci\u0119ce podej\u015bcie do \u017cycia jest proste, bez uprzedze\u0144 i z\u0142o\u017cono\u015bci. Bohater przez swoj\u0105 podr\u00f3\u017c\u00a0zaczyna zdobywa\u0107 do\u015bwiadczenie \u017cyciowe, a jego czysto\u015b\u0107\u00a0zostaje cz\u0119\u015bciowo utracona. Jego bezpo\u015brednio\u015b\u0107 pomaga wydoby\u0107 ukryte znaczenia i ukazuje kontrast z fa\u0142szem i hipokryzj\u0105 doros\u0142ego \u015bwiata.<\/p>\n
<\/span>Motyw dziecka w innych dzie\u0142ach<\/span><\/h2>\nPrzegl\u0105d r\u00f3\u017cnorodnych utwor\u00f3w literackich jest kluczowy dla pe\u0142niejszego zrozumienia, jak w r\u00f3\u017cnych kulturach i czasach kszta\u0142towano wyobra\u017cenie o dziecku, dlatego warto zapozna\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z innymi przyk\u0142adami:<\/p>\n
\n- \u201eAlicja w krainie czar\u00f3w\u201d Lewisa Carrolla <\/strong>– dziewczynka trafia we \u015bnie do magicznego \u015bwiata wyobra\u017ani, w kt\u00f3rym prze\u017cywa liczne przygody i poznaje wiele innych postaci.<\/li>\n
- \u201eAnielka\u201d Boles\u0142awa<\/b> Prusa <\/strong>– Anielka i jej brat J\u00f3zio wychowuj\u0105 si\u0119 w biedzie i trudnych warunkach domowych. Bankructwo, po\u017car domu, \u015bmier\u0107 matki i strata psa sprawiaj\u0105, \u017ce bohaterka umiera.<\/li>\n
- \u201eTadeusz\u201d Elizy Orzeszkowej <\/strong>– tytu\u0142owy bohater to dwuletni ch\u0142opiec, kt\u00f3ry pochodzi z bardzo biednej rodziny. Pewnego razu goni\u0105c kolorowego ptaszka, wpada do stawu i tonie.<\/li>\n
- \u201eAnia z Zielonego Wzg\u00f3rza\u201d Lucy Maud Montgomery<\/strong> – utw\u00f3r opowiada histori\u0119 sieroty Ani Shirley, kt\u00f3ra omy\u0142kowo trafia pod opiek\u0119 Maryli i Mateusza na Zielonym Wzg\u00f3rzu.<\/li>\n
- \u201eDolina Issy\u201d Czes\u0142awa Mi\u0142osza<\/strong> – autor powraca wspomnieniami do krainy swego dzieci\u0144stwa, opisuj\u0105c dzieje Tomasza Surkonta, kt\u00f3rym opiekuj\u0105 si\u0119 dziadkowie.<\/li>\n
- \u201eOskar i pani R\u00f3\u017ca\u201d Erica Emmanuela Schmidta <\/strong>– dzie\u0142o ukazuje przyja\u017a\u0144 pomi\u0119dzy nieuleczalnie chorym ch\u0142opcem i wolontariuszk\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n
<\/span>Podsumowanie<\/strong><\/span><\/h2>\nWielu autor\u00f3w motyw dziecka uczyni\u0142o jednym z wa\u017cniejszych temat\u00f3w prozy i poezji. Bowiem dzieci, stoj\u0105ce na granicy mi\u0119dzy \u015bwiatem niewinno\u015bci a do\u015bwiadczeniem, stwarzaj\u0105 fascynuj\u0105ce pole do eksploracji. Ich obecno\u015b\u0107 w utworach literackich umo\u017cliwia ukazanie kontrast\u00f3w mi\u0119dzy spostrze\u017ceniami i pogl\u0105dami dziecka a doros\u0142ych, badanie procesu dojrzewania oraz refleksj\u0119 nad ludzkim do\u015bwiadczeniem. Motyw ten staje si\u0119 nie tylko narz\u0119dziem do zrozumienia natury ludzkiej, ale tak\u017ce powodem dla g\u0142\u0119bszych refleksji filozoficznych i spo\u0142ecznych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Na przestrzeni wiek\u00f3w mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 istotne ewolucje w postrzeganiu i traktowaniu dzieci. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie dzieci\u0144stwo kojarzy si\u0119 z czasem bezpiecze\u0144stwa, zabawy i nauki nowych rzeczy, ale nie zawsze tak by\u0142o. Najlepiej obrazuj\u0105 to dzie\u0142a literackie wybitnych pisarzy i poet\u00f3w z r\u00f3\u017cnych epok. Czym jest motyw dziecka […]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":5258,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[584],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5254"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5254"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5254\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5259,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5254\/revisions\/5259"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5258"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5254"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}