{"id":5178,"date":"2023-12-21T07:10:13","date_gmt":"2023-12-21T06:10:13","guid":{"rendered":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/?p=5178"},"modified":"2023-12-21T07:10:13","modified_gmt":"2023-12-21T06:10:13","slug":"motyw-smierci-w-literaturze-przyklady-i-omowienie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/21\/motyw-smierci-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/","title":{"rendered":"Motyw \u015bmierci w literaturze. Przyk\u0142ady i om\u00f3wienie"},"content":{"rendered":"<p>\u015amier\u0107 jest nieuchronnym elementem ludzkiego przemijania, a jednocze\u015bnie stanowi moment, kt\u00f3rego prawie wszyscy obawiaj\u0105 si\u0119 najbardziej.\u00a0Przez wieki inspirowa\u0142a ona wielu tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy starali si\u0119 ukaza\u0107 jej oblicza i znaczenie w \u017cyciu. Motyw \u015bmierci to cz\u0119sty temat, pojawiaj\u0105cy si\u0119 w wielu gatunkach literackich i odzwierciedlaj\u0105cy r\u00f3\u017cne wymiary ludzkiej egzystencji.<\/p><div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_77 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Spis tre\u015bci<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/21\/motyw-smierci-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#Jak_jest_przedstawiany_motyw_smierci_w_literaturze_roznych_epok\" >Jak jest przedstawiany motyw \u015bmierci w literaturze r\u00f3\u017cnych epok?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/21\/motyw-smierci-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#Motyw_smierci_w_literaturze_%E2%80%94_przyklady_i_omowienie\" >Motyw \u015bmierci w literaturze \u2014 przyk\u0142ady i om\u00f3wienie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/21\/motyw-smierci-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#Mitologiczny_obraz_smierci\" >Mitologiczny obraz \u015bmierci<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/21\/motyw-smierci-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#Ukazanie_smierci_w_Biblii\" >Ukazanie \u015bmierci w Biblii<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/21\/motyw-smierci-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#%E2%80%9ERozmowa_Mistrza_Polikarpa_ze_Smiercia%E2%80%9D\" >\u201eRozmowa Mistrza Polikarpa ze \u015amierci\u0105\u201d<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/21\/motyw-smierci-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#Smierc_w_%E2%80%9ETrenach%E2%80%9D_Jana_Kochanowskiego\" >\u015amier\u0107 w \u201eTrenach\u201d Jana Kochanowskiego<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/21\/motyw-smierci-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#Motyw_smierci_w_%E2%80%9EDzumie%E2%80%9D_Alberta_Camusa\" >Motyw \u015bmierci w \u201eD\u017cumie\u201d Alberta Camusa<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/21\/motyw-smierci-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#%E2%80%9EZdazyc_przed_Panem_Bogiem%E2%80%9D_Hanny_Krall\" >\u201eZd\u0105\u017cy\u0107 przed Panem Bogiem\u201d Hanny Krall<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/21\/motyw-smierci-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#%E2%80%9EPiesn_o_Rolandzie%E2%80%9D_czyli_epos_rycerski_z_motywem_smierci\" >\u201ePie\u015b\u0144 o Rolandzie\u201d, czyli epos rycerski z motywem \u015bmierci<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/21\/motyw-smierci-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#%E2%80%9ERomeo_i_Julia%E2%80%9D_Williama_Szekspira\" >\u201eRomeo i Julia\u201d Williama Szekspira<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-11\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/21\/motyw-smierci-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#Smierc_ukazana_w_%E2%80%9EDziejach_Tristana_i_Izoldy%E2%80%9D\" >\u015amier\u0107 ukazana w \u201eDziejach Tristana i Izoldy\u201d<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-12\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/21\/motyw-smierci-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#%E2%80%9ECierpienia_mlodego_Wertera%E2%80%9D_Johanna_Wolfganga_Goethego\" >\u201eCierpienia m\u0142odego Wertera\u201d\u00a0Johanna Wolfganga Goethego<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-13\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/21\/motyw-smierci-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#Motyw_smierci_w_opowiadaniach_Tadeusza_Borowskiego\" >Motyw \u015bmierci w opowiadaniach Tadeusza Borowskiego<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-14\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/21\/motyw-smierci-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#Podsumowanie\" >Podsumowanie<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jak_jest_przedstawiany_motyw_smierci_w_literaturze_roznych_epok\"><\/span>Jak jest przedstawiany motyw \u015bmierci w literaturze r\u00f3\u017cnych epok?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Motyw \u015bmierci w literaturze mo\u017ce by\u0107 przedstawiany w spos\u00f3b <strong>symboliczny, metaforyczny lub dos\u0142owny<\/strong> poprzez opisy fizyczne zgonu, uczucia \u017calu i straty, refleksje nad nietrwa\u0142o\u015bci\u0105 ludzkiego \u017cycia, rozwa\u017cania nad sensem egzystencji w obliczu \u015bmierci, marno\u015b\u0107 doczesnych spraw, czy te\u017c up\u0142yw czasu.<\/p>\n<p><strong>\u015aredniowiecze<\/strong> demonstrowa\u0142o \u015bmier\u0107 jako wa\u017cny element, wp\u0142ywaj\u0105cy zar\u00f3wno na sfer\u0119 religijn\u0105, jak i codzienne do\u015bwiadczenia ludzi tamtej epoki. W \u015bredniowiecznej literaturze i sztuce du\u017c\u0105 popularno\u015b\u0107 zyska\u0142 motyw umierania zwany <strong>ars moriendi<\/strong>,\u00a0<strong>motyw<\/strong> <strong>danse macabre<\/strong>, czyli swoisty \u201etaniec \u015bmierci\u201d oraz <strong>memento mori<\/strong> przypominaj\u0105cy, aby pami\u0119ta\u0107 o \u015bmierci.<\/p>\n<p>Epoka\u00a0<strong>baroku<\/strong> przedstawia\u0142a kres \u017cycia poprzez refleksj\u0119 nad <strong>motywem vanitas<\/strong>, czyli tematem przemijalno\u015bci \u017cycia. W <strong>o\u015bwieceniu<\/strong> \u015bmier\u0107 postrzegano z punktu widzenia nauki. Natomiast w\u00a0literaturze <strong>romantyzmu<\/strong> ukazywano j\u0105 jako wyzwolenie i uciele\u015bnienie wolno\u015bci. To okres, w kt\u00f3rym \u015bmier\u0107 cz\u0142owieka stanowi\u0142a form\u0119 wyswobodzenia od ziemskich trosk i nieszcz\u0119\u015b\u0107.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Motyw_smierci_w_literaturze_%E2%80%94_przyklady_i_omowienie\"><\/span>Motyw \u015bmierci w literaturze \u2014 przyk\u0142ady i om\u00f3wienie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>\u015amier\u0107, b\u0119d\u0105c nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ludzkiego do\u015bwiadczenia, zosta\u0142a przedstawiona przez r\u00f3\u017cne epoki literackie w odmienny spos\u00f3b. W literaturze mo\u017cna odnale\u017a\u0107 liczne przyk\u0142ady utwor\u00f3w, w kt\u00f3rych motyw \u015bmierci pe\u0142ni istotn\u0105 rol\u0119, stanowi\u0105c przedmiot refleksji, symbolizmu, czy te\u017c inspiracj\u0119 dla wielu tw\u00f3rc\u00f3w. To zarazem fascynuj\u0105ce, jak i przera\u017caj\u0105ce zagadnienie.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Mitologiczny_obraz_smierci\"><\/span>Mitologiczny obraz \u015bmierci<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Mitologia cz\u0119sto traktuje \u015bmier\u0107 jako istotny element \u017cycia, reprezentuj\u0105cy transformacj\u0119, regeneracj\u0119, czy te\u017c ponowne narodziny.\u00a0Przyk\u0142adem takiego mitu jest historia\u00a0<strong>Eurydyki i Orfeusza<\/strong>. Eurydyka by\u0142a pi\u0119kn\u0105 nimf\u0105 drzewn\u0105 i \u017con\u0105 Orfeusza &#8211; kr\u00f3la Tracji, maj\u0105cego talent do grania na lutni. Ktokolwiek ujrza\u0142 Eurydyk\u0119, od razu si\u0119 z niej zakochiwa\u0142. Tak w\u0142a\u015bnie\u00a0sta\u0142o si\u0119 z <strong>Aristajosem<\/strong>, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 j\u0105 goni\u0107. Wystraszona nimfa podczas swej ucieczki zosta\u0142a uk\u0105szona przez <strong>\u017cmij\u0119<\/strong> i wkr\u00f3tce zmar\u0142a.<\/p>\n<p>Zrozpaczony Orfeusz nie m\u00f3g\u0142 znale\u017a\u0107 ukochanej, wi\u0119c zdecydowa\u0142 uda\u0107 si\u0119 do podziemi. Dzi\u0119ki swojemu darowi muzycznemu uda\u0142o mu si\u0119 przekona\u0107 <strong>Hadesa<\/strong>, aby Eurydyka opu\u015bci\u0142a krain\u0119 zmar\u0142ych. Jedynym warunkiem jej powrotu by\u0142o to, \u017ce Orfeusz musia\u0142 i\u015b\u0107 przodem i nie wolno by\u0142o mu spojrze\u0107 na \u017con\u0119, dop\u00f3ki nie opuszcz\u0105 krainy zmar\u0142ych. Bohater nie m\u00f3g\u0142\u00a0si\u0119 powstrzyma\u0107 i odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119, by spojrze\u0107 na Eurydyk\u0119. Ta chwila zadecydowa\u0142a o jej ponownej \u015bmierci i utracie na zawsze. Mit ukazuje tragiczny aspekt ludzkiego \u017cycia, zwi\u0105zany z t\u0119sknot\u0105, strat\u0105 i niemo\u017cno\u015bci\u0105 odwr\u00f3cenia niekt\u00f3rych decyzji oraz nieuchronno\u015bci\u0105 \u015bmierci.<\/p>\n<p>Mitologiczne spojrzenie na \u015bmier\u0107 pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w <strong>micie o Syzyfie<\/strong>. W\u0142adca Koryntu, imieniem Syzyf, jest ulubie\u0144cem bog\u00f3w i cz\u0119sto uczestniczy w ich biesiadach na Olimpie. Bohater ma r\u00f3wnie\u017c sk\u0142onno\u015bci\u00a0 do plotkarstwa. Pewnego razu wyjawia wa\u017cny sekret <strong>Zeusa<\/strong>. Ten w odwecie posy\u0142a do niego <strong>boga \u015bmierci &#8211; Tanatosa.<\/strong> Przebieg\u0142y Syzyf wi\u0119zi go. Dzi\u0119ki temu, ludzie na \u015bwiecie przestaj\u0105 umiera\u0107. W ko\u0144cu Tanatos zostaje uwolniony przez Aresa. Bogowie ponownie pr\u00f3buj\u0105 zes\u0142a\u0107 Syzyfa do Hadesu, ale i tym razem bohater okazuje si\u0119 sprytniejszy i zakasuje \u017conie poch\u00f3wku swojego cia\u0142a.<\/p>\n<p>Dusza Syzyfa b\u0142\u0105ka si\u0119 po brzegach\u00a0<strong>Styksu<\/strong> i nie mo\u017ce wej\u015b\u0107 do \u015bwiata zmar\u0142ych. Dlatego <strong>Pluton<\/strong> pozwala powr\u00f3ci\u0107 mu na ziemi\u0119, aby ukara\u0142 \u017con\u0119. W\u0142adca Koryntu wykorzystuje okazje i ukrywa si\u0119, zostaj\u0105c zapomniany. Gdy tylko bogowie przypominaj\u0105 sobie o nim, decyduj\u0105 si\u0119 go ukara\u0107. Od tej chwili Syzyf\u00a0musi toczy\u0107 pod g\u00f3r\u0119 kamie\u0144, kt\u00f3ry za ka\u017cdym razem spada. Jego historia odzwierciedla skryte i daremne pragnienia wielu ludzi, chc\u0105cych wywin\u0105\u0107 si\u0119 od nieodwracalnej \u015bmierci.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ukazanie_smierci_w_Biblii\"><\/span>Ukazanie \u015bmierci w Biblii<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>W Biblii motyw \u015bmierci jest g\u0142\u0119boko zakorzeniony zar\u00f3wno w kontek\u015bcie kary za grzech, jak i nadziei na zmartwychwstanie i \u017cycie wieczne dzi\u0119ki nie\u015bmiertelno\u015bci duszy. Chrze\u015bcija\u0144stwo w swoim \u015bwiatopogl\u0105dzie odbiera\u00a0<strong>\u015bmier\u0107 Jezusa na krzy\u017cu<\/strong> jako akt ofiary, w wyniku kt\u00f3rej ludzko\u015b\u0107 mo\u017ce uzyska\u0107 zbawienie. Jezus, jako Syn Bo\u017cy, odda\u0142 swoje \u017cycie w ofierze za grzechy ludzko\u015bci, tworz\u0105c drog\u0119 do pojednania z Bogiem. Dlatego Jego \u015bmier\u0107 i po\u015bwi\u0119cenie ma g\u0142\u0119boki sens oraz jest wyrazem niesko\u0144czonej mi\u0142o\u015bci do ludzi.<\/p>\n<p>Ksi\u0119ga Rodzaju opisuje wprowadzenie \u015bmierci do \u015bwiata w wyniku <strong>grzechu pierworodnego Adama i Ewy<\/strong>. B\u00f3g ostrzega\u0142 ich, \u017ce je\u015bli zjedz\u0105 z drzewa poznania dobra i z\u0142a, na pewno umr\u0105. Pierwsi ludzie \u0142ami\u0105 nakaz, poddaj\u0105c si\u0119 kuszeniu przez w\u0119\u017ca, uznawanego tradycyjnie za szatana. Zjadaj\u0105c\u00a0owoc z zakazanego drzewa, wprowadzaj\u0105 grzech do \u015bwiata, a \u015bmier\u0107 staje si\u0119 nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ludzkiego losu.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9ERozmowa_Mistrza_Polikarpa_ze_Smiercia%E2%80%9D\"><\/span>\u201eRozmowa Mistrza Polikarpa ze \u015amierci\u0105\u201d<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>W literaturze \u015bredniowiecza motyw \u015bmierci cz\u0119sto przedstawiany jest poprzez r\u00f3\u017cnorodne symbole oraz metafory, kt\u00f3re oddaj\u0105 jej uniwersalny charakter. Jednym z najbardziej znanych obraz\u00f3w \u015bmierci jest <strong>motyw danse macabr<\/strong>e, znany tak\u017ce jako taniec \u015bmierci, kt\u00f3ry zosta\u0142 przedstawiony w wierszowanym dialogu pt.\u00a0<strong>\u201eRozmowa Mistrza Polikarpa ze \u015bmierci\u0105\u201d<\/strong> anonimowego autorstwa. Obraz ten przypomina o r\u00f3wno\u015bci wszystkich przed obliczem nieuchronnego zako\u0144czenia ziemskiej w\u0119dr\u00f3wki.<\/p>\n<p>\u015aredniowieczny utw\u00f3r przedstawia rozmow\u0119 cz\u0142owieka ze \u015bmierci\u0105. Jej uosobieniem jest tutaj <strong>kostucha<\/strong>. To ponura posta\u0107 przypominaj\u0105ca cz\u0142owieka, z rozk\u0142adaj\u0105cym si\u0119 cia\u0142em, ubrana w czarn\u0105 opo\u0144cz\u0119 z kapturem i trzymaj\u0105ca <strong>kos\u0119\u00a0&#8211; jej nieod\u0142\u0105czny atrybut<\/strong>. Takie przedstawienie pomaga\u0142o ludziom oswoi\u0107 si\u0119 i prze\u0142ama\u0107 strach przed odej\u015bciem z tego \u015bwiata. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry prowadzi z ni\u0105 rozmow\u0119, to <strong>wielki m\u0119drzec Polikarp<\/strong>. Podmiot liryczny pragnie spotka\u0107 \u015bmier\u0107 w jej realnej postaci i prosi o to Boga. Wizerunek \u015bmierci wywo\u0142uje na nim ogromne wra\u017cenie i pada jak nie\u017cywy. Gdy Polikarp dochodzi do siebie, pyta kostuch\u0119, czy da si\u0119 j\u0105 przekupi\u0107. \u015amier\u0107 wy\u015bmiewa\u00a0 jego postaw\u0119, bowiem nie daje si\u0119 nikomu przekona\u0107 i m\u00f3wi, \u017ce wszyscy, niezale\u017cnie od statusu spo\u0142ecznego, musz\u0105 jej ulec.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Smierc_w_%E2%80%9ETrenach%E2%80%9D_Jana_Kochanowskiego\"><\/span>\u015amier\u0107 w \u201eTrenach\u201d Jana Kochanowskiego<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><b>\u201eTreny\u201d\u00a0<\/b>to cykl dziewi\u0119tnastu utwor\u00f3w\u00a0nazywanych traktatem filozoficznym, kt\u00f3rych autorem jest <strong>Jan Kochanowski. <\/strong>Wiersze powsta\u0142y po \u015bmierci jego ukochanej c\u00f3reczki <strong>Urszulki<\/strong>. Autor opisuje swoj\u0105 rozpacz, szok, a tak\u017ce pr\u00f3by zrozumienia sprawiedliwo\u015bci w obliczu odej\u015bcia niewinnego dziecka. Rozwa\u017ca r\u00f3wnie\u017c sens ludzkiego istnienia, szczeg\u00f3lnie w obliczu nag\u0142ej utraty bliskiej osoby. Poeta szuka swego pocieszenia w wierzeniach religijnych, zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad miejscem po \u015bmierci c\u00f3rki w niebie i nad boskimi planami.\u00a0J\u0119zyk poetycki jest pe\u0142en ekspresyjnych obraz\u00f3w, metafor i symboli, kt\u00f3re wyra\u017caj\u0105 nieopisan\u0105 \u017ca\u0142ob\u0119 ojca. Dlatego \u201eTreny\u201d<b> <\/b>stanowi\u0105 najbardziej autobiograficzne dzie\u0142o poety.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Motyw_smierci_w_%E2%80%9EDzumie%E2%80%9D_Alberta_Camusa\"><\/span>Motyw \u015bmierci w \u201eD\u017cumie\u201d Alberta Camusa<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><strong>Albert Camus<\/strong> w swojej powie\u015bci pt.\u00a0<strong>\u201eD\u017cuma\u201d<\/strong> eksploruje motyw \u015bmierci w kontek\u015bcie epidemii d\u017cumy, kt\u00f3ra opanowuje fikcyjne <strong>miasto Oran<\/strong>. Zostaje ono odizolowane od reszty \u015bwiata, staj\u0105c si\u0119 miejscem\u00a0do obserwowania ludzkich postaw i zachowa\u0144 w obliczu choroby. Postacie w powie\u015bci do\u015bwiadczaj\u0105 bezradno\u015bci wobec nadchodz\u0105cej \u015bmierci i cierpienia. G\u0142\u00f3wny bohater <strong>doktor Bernard Rieux<\/strong> nara\u017ca swoje zdrowie i \u017cycie przy ratowaniu chorych. Wie jednak, \u017ce sam nie powstrzyma epidemii, a jego starania s\u0105 skazane na pora\u017ck\u0119. \u201eD\u017cuma\u201d to nie tylko opis masowej \u015bmierci, ale tak\u017ce filozoficzne rozwa\u017cania na temat ludzkiego sensu \u017cycia, absurdu i egzystencjalnej walki w obliczu bezsensowno\u015bci zako\u0144czenia \u017cywota.<\/p>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EZdazyc_przed_Panem_Bogiem%E2%80%9D_Hanny_Krall\"><\/span>\u201eZd\u0105\u017cy\u0107 przed Panem Bogiem\u201d Hanny Krall<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><strong>\u201eZd\u0105\u017cy\u0107 przed Panem Bogiem\u201d Hanny Krall<\/strong> to literackie \u015bwiadectwo o zag\u0142adzie \u017cyd\u00f3w, a jego g\u0142\u00f3wnym tematem jest sama \u015bmier\u0107. Autorka z pomoc\u0105 <strong>Marka Edelmana<\/strong> opisa\u0142a wydarzenia zwi\u0105zane z <strong>\u017cydowskim powstaniem w getcie warszawskim<\/strong> z roku 1943. Panowa\u0142y tam okropne warunki. Brakowa\u0142o \u017cywno\u015bci, lekarstw i innych podstawowych produkt\u00f3w. Le\u017c\u0105ce na ulicy zw\u0142oki stanowi\u0142y cz\u0119\u015b\u0107 dnia powszedniego.<\/p>\n<p>Ludzie przebywaj\u0105cy w obozach koncentracyjnych od pocz\u0105tku wiedzieli, \u017ce s\u0105 skazani na nieuchronn\u0105 \u015bmier\u0107. Postanowili wi\u0119c sami zadecydowa\u0107, jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 ich spos\u00f3b umierania. Ruszyli do walki o swoj\u0105 godno\u015b\u0107 i wolno\u015b\u0107. Od samego pocz\u0105tku byli \u015bwiadomi, \u017ce nie maj\u0105 najmniejszych szans w tej walce i nic nie wsk\u00f3raj\u0105 wobec \u015bmierci. Sta\u0142a si\u0119 ona dla nich jedynym sposobem ucieczki.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EPiesn_o_Rolandzie%E2%80%9D_czyli_epos_rycerski_z_motywem_smierci\"><\/span><strong>\u201ePie\u015b\u0144 o Rolandzie\u201d, czyli epos rycerski z motywem \u015bmierci<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>W \u015bredniowieczu wizja \u015bmierci by\u0142a uwa\u017cana za nieunikniony los ka\u017cdego rycerza. Przyk\u0142adem zastosowania <strong>motywu ars moriendi<\/strong> w literaturze jest epos rycerski pt. <strong>\u201ePie\u015b\u0144 o Rolandzie\u201d<\/strong>. Najwa\u017cniejsz\u0105 scen\u0105 ca\u0142ego utworu sta\u0142a si\u0119 bitwa w w\u0105wozie Roncevaux, gdzie star\u0142y si\u0119 <strong>wojska Karola Wielkiego i Saracen\u00f3w<\/strong>. G\u0142\u00f3wnym dowodz\u0105cym tylnej stra\u017cy Frank\u00f3w by\u0142a tytu\u0142owa posta\u0107 <strong>Rolanda<\/strong>. Bohater, wraz ze swoj\u0105 dru\u017cyn\u0105, w trakcie bitwy ponosi kl\u0119sk\u0119. Zamiast honorowego odwrotu decyduje si\u0119 wybra\u0107 \u015bmier\u0107, co podkre\u015bla warto\u015b\u0107 cnoty rycerskiej w epoce \u015bredniowiecza.<\/p>\n<p>Przed \u015bmierci\u0105 rycerz pr\u00f3buje zniszczy\u0107 sw\u00f3j miecz zwany <strong>Durendalem<\/strong>, aby nie trafi\u0142 w r\u0119ce pogan\u00f3w, ale okazuje si\u0119 to bezskuteczne. Bohater nie chce umrze\u0107 na polu bitwy, dlatego wspina si\u0119 na pobliskie wzg\u00f3rze. Na szczycie k\u0142adzie si\u0119 na traw\u0119 twarz\u0105 do ziemi i odwraca wzrok w kierunku Hiszpanii. Zaczyna modli\u0107 si\u0119 do Boga i \u017ca\u0142owa\u0107 swych grzech\u00f3w oraz powierza Mu swoj\u0105 r\u0119kawic\u0119. Nast\u0119pnie z nieba zst\u0119puj\u0105 anio\u0142owie i zabieraj\u0105 jego dusz\u0119. Epos ukazuje \u015bmier\u0107 w postaci sztuki odej\u015bcia z godno\u015bci\u0105.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9ERomeo_i_Julia%E2%80%9D_Williama_Szekspira\"><\/span><strong>\u201eRomeo i Julia\u201d Williama Szekspira <\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>W literackich dramatach i epopejach \u015bmier\u0107 jest cz\u0119sto przedstawiana jako element dramatyzuj\u0105cy losy bohater\u00f3w oraz zamykaj\u0105cy \u015bcie\u017ck\u0119 \u017cyciow\u0105 postaci. Motyw \u015bmierci jest zatem eksplorowany poprzez w\u0105tki zwi\u0105zane z odej\u015bciem bohater\u00f3w. <strong>\u201eRomeo i Julia\u201d Williama Szekspira\u00a0<\/strong>to przyk\u0142ad utworu ukazuj\u0105cego mi\u0142o\u015b\u0107 silniejsz\u0105 od \u015bmierci.<\/p>\n<p>Tytu\u0142owi bohaterowie, nale\u017c\u0105cy do dw\u00f3ch wrogich rodzin, zakochuj\u0105 si\u0119 w sobie i decyduj\u0105 na potajemny \u015blub. Wszystko komplikuje zamordowanie przez Romea <strong>Tybalta<\/strong>. Za swoje przewinienia bohater zostaje wygnany z Werony, a Julia zmuszona do \u015blubu z <strong>Parysem<\/strong>. Pomocy udziela jej <strong>Ojciec Laurenty<\/strong>, kt\u00f3ry pomaga upozorowa\u0107 \u015bmier\u0107 kobiety. Gdy Romeo dowiaduje si\u0119 o \u015bmierci ukochanej, przybywa na gr\u00f3b i pope\u0142nia samob\u00f3jstwo. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej budzi si\u0119 Julia i widz\u0105c nie\u017cywego ukochanego, r\u00f3wnie\u017c odbiera sobie \u017cycie.<\/p>\n<p>Mi\u0142o\u015b\u0107 bohater\u00f3w ko\u0144czy si\u0119 tragicznie, co podkre\u015bla motyw \u015bmierci jako cen\u0119 za naruszenie spo\u0142ecznych regu\u0142 i zasad. Do\u015bwiadczenie \u015bmierci staje si\u0119 dla nich form\u0105 ucieczki przed konsekwencjami \u0142amania prawa i niepos\u0142usze\u0144stwa bliskim, a jednocze\u015bnie symbolem ich wzajemnego oddania.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Smierc_ukazana_w_%E2%80%9EDziejach_Tristana_i_Izoldy%E2%80%9D\"><\/span>\u015amier\u0107 ukazana w \u201eDziejach Tristana i Izoldy\u201d<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><strong>\u201eDzieje Tristana i Izoldy\u201d<\/strong> to \u015bredniowieczna opowie\u015b\u0107, w kt\u00f3rej zagadnienie \u015bmierci stanowi jeden z kluczowych element\u00f3w. Kr\u00f3l Kornwalii, <strong>Marek<\/strong>, zleca rycerzowi <strong>Tristanowi<\/strong> zadanie odnalezienia <strong>Izoldy Z\u0142otow\u0142osej<\/strong>, kt\u00f3ra ma by\u0107 jego przysz\u0142\u0105 ma\u0142\u017conk\u0105. W trakcie podr\u00f3\u017cy tytu\u0142owi bohaterowie przypadkowo pij\u0105 nap\u00f3j mi\u0142osny, co prowadzi do g\u0142\u0119bokiego uczucia pomi\u0119dzy nimi. Pomimo za\u015blubin Z\u0142otow\u0142osej z kr\u00f3lem, kochankowie spotykaj\u0105 si\u0119 potajemnie. Zdradzeni przez baron\u00f3w, uciekaj\u0105 przed kar\u0105 i ukrywaj\u0105 si\u0119 w puszczy. Ich kryj\u00f3wka zostaje zdemaskowana przez le\u015bniczego, ale kr\u00f3l daruje im \u017cycie.<\/p>\n<p>Rycerz odchodzi do Bretanii, gdzie \u017ceni si\u0119 z <strong>Izold\u0105 o Bia\u0142ych D\u0142oniach<\/strong>, lecz nie przestaje cierpie\u0107 z powodu nieszcz\u0119\u015bliwej mi\u0142o\u015bci. Ranny w walce, prosi o ostatnie spotkanie z ukochan\u0105. Kaherdyn p\u0142ynie po ni\u0105, lecz zazdrosna \u017cona k\u0142amie, \u017ce statek ma czarn\u0105 flag\u0119. Tristan odchodzi na \u0142o\u017cu \u015bmierci w rozpaczy, a ukochana ginie zaraz po swoim przybyciu. Ich groby \u0142\u0105czy krzak g\u0142ogu, kt\u00f3ry symbolizuje wieczn\u0105 i niezniszczaln\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107. Motyw \u015bmierci w tym utworze podkre\u015bla trudno\u015bci ludzkiego bytu, jakie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z zakazanym uczuciem i konfliktem mi\u0119dzy lojalno\u015bci\u0105 a uczuciami.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9ECierpienia_mlodego_Wertera%E2%80%9D_Johanna_Wolfganga_Goethego\"><\/span>\u201eCierpienia m\u0142odego Wertera\u201d<em>\u00a0<\/em>Johanna Wolfganga Goethego<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Swoje wyobra\u017cenie \u015bmierci przedstawi\u0142 r\u00f3wnie\u017c <strong>Johann Wolfgang Goethe w \u201eCierpieniach m\u0142odego Wertera\u201d<\/strong>. <strong>Werte<\/strong>r jest m\u0142odym cz\u0142owiekiem pe\u0142nym uczu\u0107, g\u0142\u0119bokich emocji i artystycznej duszy. M\u0119\u017cczyzna darzy uczuciem pi\u0119kn\u0105 <strong>Lott\u0119<\/strong>, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c podziela jego uczucia, ale jest przeznaczona innemu.\u00a0Bohater, nie mog\u0105c znie\u015b\u0107 cierpienia zwi\u0105zanego z nieszcz\u0119\u015bliw\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, ostatecznie pope\u0142nia samob\u00f3jstwo. Goethe opisuje t\u0119 scen\u0119 w spos\u00f3b, kt\u00f3ry podkre\u015bla emocjonaln\u0105 rozpacz i desperacj\u0119 m\u0142odzie\u0144ca.<\/p>\n<p>Werter wybiera \u015bmier\u0107 jako ucieczk\u0119 przed w\u0142asnym cierpieniem. Jest to tak\u017ce odej\u015bcie od norm spo\u0142ecznych i konwencji, co by\u0142o charakterystyczne dla ducha romantyzmu. Werter nie potrafi znale\u017a\u0107 miejsca dla siebie, dlatego jego chwila \u015bmierci jest aktem buntu przeciwko ograniczaj\u0105cemu i niezrozumia\u0142emu spo\u0142ecze\u0144stwu.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Motyw_smierci_w_opowiadaniach_Tadeusza_Borowskiego\"><\/span>Motyw \u015bmierci w opowiadaniach Tadeusza Borowskiego<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Literatura polska niejednokrotnie ukazuje motyw \u015bmierci w czasie wojny m.in. w zbiorze <strong>opowiada\u0144 Tadeusza Borowskiego. <\/strong>Autor opisuje <strong>\u017cycie w okupowanej Warszawie oraz obozach koncentracyjnych<\/strong>. \u015amier\u0107 jest wszechobecna. Ludzie gin\u0119li z powodu g\u0142odu, chor\u00f3b, przemocy fizycznej, czy te\u017c pope\u0142niali samob\u00f3jstwo. Istota \u015bmierci stanowi\u0142a tutaj spos\u00f3b ucieczki przed niezno\u015bnym cierpieniem, upokorzeniem i beznadziejno\u015bci\u0105 przetrwania w warunkach obozowych. Odebranie sobie \u017cycia oznacza\u0142o dla niekt\u00f3rych mo\u017cliwo\u015b\u0107 zachowania cho\u0107by pozornego poczucia kontroli nad w\u0142asnym losem. Ludzie tracili swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i godno\u015b\u0107, co wp\u0142ywa\u0142o na spos\u00f3b, w jaki postrzegali \u015bmier\u0107.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Podsumowanie\"><\/span>Podsumowanie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>\u015amier\u0107 stanowi nieuniknion\u0105 towarzyszk\u0119 ka\u017cdego \u017cycia ludzkiego. Mimo to cz\u0119sto odczuwamy przed ni\u0105 l\u0119k. Nie jeste\u015bmy pewni, co nas czeka po zako\u0144czeniu ziemskiej egzystencji, dlatego jej tajemnica nieustannie fascynuje kolejne pokolenia artyst\u00f3w, a ka\u017cdy z nich sztuk\u0119 umierania odbiera na sw\u00f3j w\u0142asny spos\u00f3b. Literatura obfituje w liczne przyk\u0142ady motywu \u015bmierci, wi\u0119c warto co\u015b wiedzie\u0107 na ten temat, a w szczeg\u00f3lno\u015bci, gdy przygotowujemy si\u0119 do matury z j\u0119zyka polskiego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015amier\u0107 jest nieuchronnym elementem ludzkiego przemijania, a jednocze\u015bnie stanowi moment, kt\u00f3rego prawie wszyscy obawiaj\u0105 si\u0119 najbardziej.\u00a0Przez wieki inspirowa\u0142a ona wielu tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy starali si\u0119 ukaza\u0107 jej oblicza i znaczenie w \u017cyciu. Motyw \u015bmierci to cz\u0119sty temat, pojawiaj\u0105cy si\u0119 w wielu gatunkach literackich i odzwierciedlaj\u0105cy r\u00f3\u017cne [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":5179,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[584],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5178"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5178"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5178\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5180,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5178\/revisions\/5180"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5179"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}