{"id":5075,"date":"2023-12-11T07:50:48","date_gmt":"2023-12-11T06:50:48","guid":{"rendered":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/?p=5075"},"modified":"2023-12-11T12:28:51","modified_gmt":"2023-12-11T11:28:51","slug":"motyw-vanitas-w-literaturze-przyklady-i-omowienie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/11\/motyw-vanitas-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/","title":{"rendered":"Motyw vanitas w literaturze. Przyk\u0142ady i om\u00f3wienie"},"content":{"rendered":"<p>W literaturze i sztuce <strong>motyw vanitas<\/strong> jest cz\u0119sto ukazywany jako przypomnienie o nietrwa\u0142o\u015bci ludzkiego \u017cycia oraz o <strong>marno\u015bci<\/strong> wszystkiego, co ziemskie. Vanitas to \u0142aci\u0144skie s\u0142owo oznaczaj\u0105ce \u201emarno\u015b\u0107\u201d. Termin ten jest powi\u0105zany z g\u0142\u00f3wnym motywem Ksi\u0119gi Koheleta &#8211; \u201eVanitas vanitatum et omnia vanitas\u201d &#8211; \u201eMarno\u015b\u0107 nad marno\u015bciami i wszystko marno\u015b\u0107\u201d.\u00a0Barok, jako epoka silnie zwi\u0105zana z tym motywem, niesie wiele przyk\u0142ad\u00f3w ukazuj\u0105cych przemijalno\u015b\u0107 i krucho\u015b\u0107 ludzkiego losu.<\/p><div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_77 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Spis tre\u015bci<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/11\/motyw-vanitas-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#Motyw_vanitas_w_literaturze\" >Motyw vanitas w literaturze<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/11\/motyw-vanitas-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#Marnosc_i_przemijanie\" >Marno\u015b\u0107 i przemijanie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/11\/motyw-vanitas-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#Przyklady_motywu_vanitas_w_lekturach\" >Przyk\u0142ady motywu vanitas w lekturach<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/11\/motyw-vanitas-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#%E2%80%9EPan_Tadeusz%E2%80%9D_Adam_Mickiewicz\" >\u201ePan Tadeusz\u201d Adam Mickiewicz<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/11\/motyw-vanitas-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#%E2%80%9EChlopi%E2%80%9D_Wladyslaw_Reymont\" >\u201eCh\u0142opi\u201d W\u0142adys\u0142aw Reymont<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/11\/motyw-vanitas-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#%E2%80%9ELalka%E2%80%9D_Boleslaw_Prus\" >\u201eLalka\u201d Boles\u0142aw Prus<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/11\/motyw-vanitas-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#Motyw_vanitas_w_literaturze_baroku\" >Motyw vanitas w literaturze baroku<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/11\/motyw-vanitas-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#Motyw_vanitas_w_Biblii_%E2%80%93_Ksiega_Koheleta\" >Motyw vanitas w Biblii &#8211; Ksi\u0119ga Koheleta<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/11\/motyw-vanitas-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#Motyw_vanitas_wspolczesnie\" >Motyw vanitas wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/11\/motyw-vanitas-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#Motyw_vanitas_a_sztuka\" >Motyw vanitas a sztuka<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-11\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2023\/12\/11\/motyw-vanitas-w-literaturze-przyklady-i-omowienie\/#Podsumowanie\" >Podsumowanie<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Motyw_vanitas_w_literaturze\"><\/span>Motyw vanitas w literaturze<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Motyw vanitas, jak marno\u015b\u0107 czy przemijanie, jest g\u0142\u0119boko zakorzeniony w literaturze i sztuce r\u00f3\u017cnych epok. Doskonale wida\u0107 to w literaturze baroku, gdzie motyw ten by\u0142 szczeg\u00f3lnie wyra\u017any. Motyw marno\u015bci w du\u017cej mierze wywodzi\u0142 si\u0119 z zainteresowania aspektem \u015bmierci, nie tylko ukazuj\u0105c si\u0119 w literaturze, ale r\u00f3wnie\u017c znajduj\u0105c swoje odzwierciedlenie w sztuce, w kt\u00f3rej <strong>pojawiaj\u0105 si\u0119 symbole czaszki, wi\u0119dn\u0105ce kwiaty czy klepsydry<\/strong>. Tw\u00f3rcy malarscy cz\u0119sto wybierali umieszczenie ich na p\u0142\u00f3tnach, zamiast tradycyjnych martwych natur. Sztuka zacz\u0119\u0142a ukazywa\u0107 zgni\u0142e owoce i warzywa.\u00a0W literaturze <strong>motywy vanitas<\/strong> mia\u0142y na celu sk\u0142onienie czytelnika do g\u0142\u0119bszej refleksji, ukazuj\u0105c bezsens posiadania przywi\u0105zania do d\u00f3br materialnych i zach\u0119caj\u0105c do zainteresowania si\u0119 sfer\u0105 duchow\u0105. Zar\u00f3wno w literaturze, jak i w malarstwie, tw\u00f3rcy wykorzystywali konkretne symbole, kt\u00f3rych interpretacja <strong>mia\u0142a wywo\u0142a\u0107 okre\u015blone wra\u017cenia i sk\u0142oni\u0107 do refleksji<\/strong>. G\u0142\u00f3wnym celem motywu vanitas by\u0142o przypomnienie cz\u0142owiekowi o jego <strong>nietrwa\u0142o\u015bci i szybkim przemijaniu<\/strong>.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Marnosc_i_przemijanie\"><\/span>Marno\u015b\u0107 i przemijanie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><strong>Motyw vanitas<\/strong> pojawi\u0142 si\u0119 w \u015bredniowieczu, gdzie <strong>marno\u015b\u0107 i przemijanie<\/strong> stanowi\u0142y wa\u017cny w\u0105tek literacki. Autorzy tamtej epoki skupiali si\u0119 na kr\u00f3tkotrwa\u0142o\u015bci ludzkiego istnienia\u00a0oraz na niepewno\u015bci, jaka towarzyszy ludzkiemu losowi. To tematy, kt\u00f3re by\u0142y cz\u0119sto poruszane w r\u00f3\u017cnych utworach, zar\u00f3wno w kontek\u015bcie \u015bredniowiecznym, jak i w p\u00f3\u017aniejszych epokach literackich. Przyk\u0142adem jest dzie\u0142o \u201eRozmowa Mistrza Polikarpa ze \u015amierci\u0105\u201d, kt\u00f3re przedstawia personifikacj\u0119 \u015bmierci. Celem tego dzie\u0142a by\u0142o u\u0142atwienie ludziom pogodzenia si\u0119 z nieuniknionym faktem <strong>przemijania poprzez ukazanie \u015bmierci jako postaci, z kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna prowadzi\u0107 rozmow\u0119<\/strong>. Tw\u00f3rcy starali si\u0119 z\u0142agodzi\u0107 l\u0119k i niepewno\u015b\u0107 zwi\u0105zane z tym aspektem ludzkiej egzystencji.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Przyklady_motywu_vanitas_w_lekturach\"><\/span>Przyk\u0142ady motywu vanitas w lekturach<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Motyw vanitas mo\u017cna odnale\u017a\u0107 nie tylko w literaturze, ale te\u017c w malarstwie oraz w biblijnych ksi\u0119gach. Jego uniwersalno\u015b\u0107 i g\u0142\u0119boka symbolika sprawi\u0142y, \u017ce motyw ten jest przedmiotem zainteresowania wielu artyst\u00f3w i tw\u00f3rc\u00f3w literackich na przestrzeni r\u00f3\u017cnych epok.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EPan_Tadeusz%E2%80%9D_Adam_Mickiewicz\"><\/span>\u201ePan Tadeusz\u201d Adam Mickiewicz<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>W epopei \u201ePan Tadeusz &#8211; czyli ostatni zajazd na Litwie&#8230;\u201d Adam Mickiewicz maluje romantyczn\u0105 <strong>wizj\u0119 minionych czas\u00f3w<\/strong> oraz uczucie t\u0119sknoty za utracon\u0105 m\u0142odo\u015bci\u0105. Ostatni rozdzia\u0142 przedstawia pragnienie powrotu do kraju dzieci\u0144stwa i nawi\u0105zuje do czysto\u015bci pierwszej mi\u0142o\u015bci. Poemat ten jest powrotem do kultury szlacheckiej, kt\u00f3ra stopniowo znika. Modlitwa do Matki Boskiej o cud przywr\u00f3cenia \u201eOjczyzny \u0142ona\u201d w drugiej cz\u0119\u015bci Inwokacji symbolizuje <strong>nadziej\u0119 na przywr\u00f3cenie utraconego szcz\u0119\u015bci<\/strong>a.<\/p>\n<p>G\u0142\u00f3wny bohater, Tadeusz, powraca do swojego domu z Wilna, <strong>poszukuj\u0105c wspomnie\u0144<\/strong> sprzed lat. Mickiewicz podkre\u015bla tymczasowo\u015b\u0107 wszystkiego &#8211; ostatni zajazd na Litwie, obyczaje, nawet przedmioty codziennego u\u017cytku. Dworek w Soplicowie stanowi symbol porz\u0105dku i tradycji, kt\u00f3re znikaj\u0105 wraz z biegiem historii Polski. Autor pragnie, aby czytelnik odnalaz\u0142 \u015bwiat jego dzieci\u0144stwa, a Soplicowo staje si\u0119 znakiem dawnych czas\u00f3w i polsko\u015bci. Zachodz\u0105ce s\u0142o\u0144ce w zako\u0144czeniu symbolizuje upadek \u015bwiata szlacheckiego, pozostawiaj\u0105c \u0142agodne i sentymentalne po\u017cegnanie.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9EChlopi%E2%80%9D_Wladyslaw_Reymont\"><\/span>\u201eCh\u0142opi\u201d W\u0142adys\u0142aw Reymont<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>W powie\u015bci Reymonta poj\u0119cie <strong>przemijania <\/strong>stanowi nieod\u0142\u0105czny element \u017cycia wiejskiej spo\u0142eczno\u015bci. Ch\u0142opi \u017cyj\u0105 zgodnie z cyklem natury, gdzie \u015bmier\u0107 i doczesno\u015b\u0107 s\u0105 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ludzkiej egzystencji. Po okresie letnim nadej\u015bcie jesieni i zimy oznacza naturalne zanikanie \u017cycia w przyrodzie, aby ponownie o\u017cy\u0107 wiosn\u0105. Bohaterowie \u201eCh\u0142op\u00f3w\u201d akceptuj\u0105 t\u0119 nieuniknion\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107, pod\u0105\u017caj\u0105c za ni\u0105 w swoim \u017cyciu i pracy.<\/p>\n<p>\u015amier\u0107 nie wywo\u0142uje u nich zdumienia czy niezwyk\u0142o\u015bci, co sprawia, \u017ce mog\u0105 jawi\u0107 si\u0119 jako nieczuli. Wiedz\u0105, \u017ce <strong>\u015bmier\u0107 i przemijanie<\/strong> s\u0105 nieod\u0142\u0105cznymi elementami \u017cycia, a to zjawisko jest ca\u0142kowicie naturalne. Dla nich narodziny i \u015bmier\u0107, ziele\u0144 drzew i opadanie li\u015bci, to wszystko sk\u0142ada si\u0119 na wieczny cykl istnienia. Akceptacja tego cyklu wynika z harmonijnego \u017cycia z przyrod\u0105 i uwa\u017cnego obserwowania jej zmian. Jednocze\u015bnie mieszka\u0144cy wsi d\u0105\u017c\u0105 do uczciwego i dobrego \u017cycia, \u015bwiadomi, \u017ce r\u00f3wnie\u017c oni <strong>przemin\u0105<\/strong>, a po \u015bmierci zostan\u0105 ocenieni za to, w jaki spos\u00f3b sp\u0119dzili sw\u00f3j czas na ziemi.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9ELalka%E2%80%9D_Boleslaw_Prus\"><\/span>\u201eLalka\u201d Boles\u0142aw Prus<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>\u201eLalka\u201d Prusa to dzie\u0142o, kt\u00f3re skupia si\u0119 na temacie <strong>przemijania <\/strong>w r\u00f3\u017cnych kontekstach. Po pierwsze, autor analizuje zmiany spo\u0142eczne, gospodarcze i polityczne w Polsce pod koniec XIX wieku. W tym okresie spo\u0142ecze\u0144stwo znajduje si\u0119 na rozdro\u017cu istotnych transformacji, zanikaj\u0105 tradycyjne warto\u015bci arystokracji, ust\u0119puj\u0105c miejsca nowej klasie przedsi\u0119biorczej. Prus zr\u0119cznie ilustruje dynamiczne przekszta\u0142cenia epoki.<\/p>\n<p>Po drugie, <strong>przemijanie <\/strong>jest przedstawiane jako istotny element mi\u0142o\u015bci. G\u0142\u00f3wny bohater, Stanis\u0142aw Wokulski, do\u015bwiadcza ewolucji swoich uczu\u0107 wobec Izabeli Le\u0144skiej. Jego mi\u0142o\u015b\u0107 do niej ulega przemianie, a rozmowa ze Starskim ods\u0142ania bolesn\u0105 prawd\u0119 \u2013 uczucia Wokulskiego by\u0142y jedynie rezultatem wykreowanego przez niego samego wizerunku Izabeli. To bolesne u\u015bwiadomienie stanowi dramatyczny przebieg <strong>motywu przemijania<\/strong> na p\u0142aszczy\u017anie osobistej dla g\u0142\u00f3wnego bohatera.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Motyw_vanitas_w_literaturze_baroku\"><\/span>Motyw vanitas w literaturze baroku<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Barokowy <strong>motyw vanitas<\/strong> jest nieod\u0142\u0105cznie zwi\u0105zany z marno\u015bci\u0105 i przemijaniem. W\u0142asne \u017cycie oraz sens \u017cycia ludzkiego by\u0142y cz\u0119sto poruszane w utworach z tego okresu, co czyni barokow\u0105 literatur\u0119 bogatym \u017ar\u00f3d\u0142em w kontek\u015bcie motywu vanitas. Wiersze takich autor\u00f3w jak Miko\u0142aj S\u0119p Szarzy\u0144ski czy Jan Kochanowski stanowi\u0105 warto\u015bciowe przyk\u0142ady motywu vanitas w literaturze baroku.<\/p>\n<p>Dramat <strong>&#8222;Hamlet&#8221; Szekspira<\/strong> jest uznawany za najbardziej znany przyk\u0142ad wykorzystania motywu vanitas, zw\u0142aszcza poprzez s\u0142ynny <strong>monolog do czaszki<\/strong>. G\u0142\u00f3wny bohater zmaga si\u0119 z pytaniami o sens istnienia, walki o w\u0142adz\u0119 i zaszczyty.<\/p>\n<p><strong>Miko\u0142aj S\u0119p-Szarzy\u0144ski w swoim sonecie \u201eO kr\u00f3tko\u015bci i niepewno\u015bci na \u015bwiecie \u017cywota cz\u0142owieczego\u201d<\/strong> opisuje nieustanny ruch \u015bwiata. To stanowi fundament dla jego rozwa\u017ca\u0144 na temat przemijania. Autor przedstawia, \u017ce \u015bmier\u0107 nieustannie \u015bciga cz\u0142owieka, zawsze gotowa z\u0142apa\u0107 go o krok. S\u0119p-Sarzy\u0144ski, pogr\u0105\u017cony w rozpaczy, wspomina b\u0142\u0119dy m\u0142odo\u015bci i wymienia, czego nale\u017cy unika\u0107 w \u017cyciu. Jedynym pozytywnym aspektem w \u017cyciu jest B\u00f3g, w kt\u00f3rym tkwi nadzieja na szcz\u0119\u015bliwe \u017cycie po \u015bmierci.<\/p>\n<p>W utworze <strong>\u201eO \u017cywocie ludzkim\u201d Jan Kochanowski<\/strong> jest optymistycznie nastawiony do \u015bwiata, pozwala sobie na chwilowe zamartwienie. Dzie\u0142o ukazuje przemijanie wszelkich d\u00f3br ziemskich, a my\u015bl o tym nie znajduje pozytywnego usprawiedliwienia. W \u201ePie\u015bni IX\u201d autor podkre\u015bla kr\u00f3tkotrwa\u0142o\u015b\u0107 \u017cycia poprzez obserwacj\u0119 zmieniaj\u0105cych si\u0119 p\u00f3r roku, opisuj\u0105c uniwersalno\u015b\u0107 przemijania we wszystkich dziedzinach ludzkiego istnienia. Te utwory stanowi\u0105 refleksyjny komentarz Kochanowskiego na temat kr\u00f3tkotrwa\u0142o\u015bci ludzkiego bytu i nieuchronno\u015bci zmian.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Motyw_vanitas_w_Biblii_%E2%80%93_Ksiega_Koheleta\"><\/span>Motyw vanitas w Biblii &#8211; Ksi\u0119ga Koheleta<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Pocz\u0105tek motywu przemijania si\u0119ga antyku. <strong>W biblijnej Ksi\u0119dze Koheleta<\/strong> zosta\u0142 przedstawiony ca\u0142okszta\u0142t refleksji nad nietrwa\u0142o\u015bci\u0105 ludzkiego \u017cycia.\u00a0Tekst ten <strong>analizuje sens \u017cywota<\/strong>, wskazuje, \u017ce \u017cycie na tym \u015bwiecie jest pozbawione sensu &#8211; wszystko jest przemijaj\u0105ce, nic nie jest trwa\u0142e, a pe\u0142na satysfakcja cz\u0142owieka jest niemo\u017cliwa. <strong>\u017baden ziemski dobrostan nie jest w stanie zaspokoi\u0107 cz\u0142owieka<\/strong>, wr\u0119cz niszczy i marnuje to, co pi\u0119kne na tym \u015bwiecie. Autor opowiada o powszechnej zale\u017cno\u015bci ludzi i \u015bwiata od prawa <strong>przemijania<\/strong>, co sprawia, \u017ce ludzie powinni czerpa\u0107 rado\u015b\u0107 z \u017cycia i cieszy\u0107 si\u0119 tym, co posiadaj\u0105, bo w ka\u017cdej chwili to mo\u017ce przemin\u0105\u0107. Cz\u0142owiek powinien \u017cy\u0107 w zgodzie z prawem boskim, poniewa\u017c tylko <strong>B\u00f3g nie przemija <\/strong>i\u00a0zna ludzie czyny, kt\u00f3re os\u0105dzi sprawiedliwie. <strong>Kohelet <\/strong>zwraca uwag\u0119 na krucho\u015b\u0107 i kr\u00f3tkotwa\u0142o\u015b\u0107 wszelkiego \u017cycia, w tym w\u0142adzy, bogactwa i m\u0105dro\u015bci, jednocze\u015bnie zach\u0119caj\u0105c do korzystania z niego, gdy\u017c nigdy nie wiadomo, czy za chwil\u0119 b\u0119dzie to jeszcze mo\u017cliwe.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Motyw_vanitas_wspolczesnie\"><\/span>Motyw vanitas wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Wsp\u00f3\u0142czesny poeta i ksi\u0105dz <strong>Jan Twardowski <\/strong>podkre\u015bla istot\u0119 mi\u0142o\u015bci, w swoim wierszu <strong>\u201eSpieszmy si\u0119\u201d<\/strong> zach\u0119ca do uznawania warto\u015bci drugiego cz\u0142owieka, zanim odejdzie z naszego \u015bwiata. Ostrzega przed pewno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce zabra\u0107 nam wra\u017cliwo\u015b\u0107, podobnie jak ka\u017cda chwila szcz\u0119\u015bcia.<\/p>\n<p>Podobnie my\u015bli przedstawia <strong>Wis\u0142awa Szymborska<\/strong>, kt\u00f3ra wskazuje, \u017ce <strong>\u201eNic dwa razy si\u0119 nie zdarza\u201d<\/strong> w szkole \u017cycia. Nie ma mo\u017cliwo\u015bci \u201epowtarzania\u201d ani cofni\u0119cia si\u0119 w czasie. Ka\u017cdy dzie\u0144 przesuwa nas bli\u017cej ko\u0144ca naszego \u017cycia, dlatego warto zastanowi\u0107 si\u0119, jak ten koniec b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142.<\/p>\n<p>\u201ePanny z Wilka\u201d <strong>Jaros\u0142awa Iwaszkiewicza<\/strong> to do\u015bwiadczenie g\u0142\u0119bokiej refleksji nad <strong>ulotno\u015bci\u0105 czasu i nietrwa\u0142o\u015bci\u0105 \u017cycia<\/strong>. Bohater utworu zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce wszystko wok\u00f3\u0142 niego ulega ci\u0105g\u0142ym przemianom, a stare czasy z lud\u017ami, kt\u00f3rzy byli mu bliscy, staj\u0105 si\u0119 niepowtarzalnymi wspomnieniami. U\u015bwiadamia sobie, \u017ce powr\u00f3t do minionych dni jest niemo\u017cliwy, poniewa\u017c zar\u00f3wno on, jak i otaczaj\u0105cy go ludzie, nieustannie ewoluuj\u0105 i zmieniaj\u0105 si\u0119.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Motyw_vanitas_a_sztuka\"><\/span>Motyw vanitas a sztuka<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Motyw vanitas nawi\u0105zuje r\u00f3wnie\u017c do malarstwa. Obrazy przedstawiaj\u0105ce marno\u015b\u0107 i przemijanie stanowi\u0105 wa\u017cny w\u0105tek w sztuce, gdzie arty\u015bci staraj\u0105 si\u0119 ukaza\u0107<strong> chwilowo\u015b\u0107 ludzkiego \u017cycia<\/strong>. Motyw wanitatywny zadebiutowa\u0142 w okresie \u015bredniowiecza, jednak pe\u0142ny rozw\u00f3j tego motywu w sztuce i literaturze nast\u0105pi\u0142 g\u0142\u00f3wnie w epoce baroku, kt\u00f3ra czerpa\u0142a inspiracj\u0119 ze \u015bredniowiecza. Ludzie tamtego okresu poszukiwali nowatorskich perspektyw na \u015bwiat, skupiaj\u0105c si\u0119 na kwestiach <strong>przemijalno\u015bci i \u015bmiertelno\u015bci<\/strong>. W ramach tych poszukiwa\u0144 sztuka zacz\u0119\u0142a odzwierciedla\u0107 to, co wcze\u015bniej uwa\u017cano za brzydkie czy niegodne upami\u0119tnienia. Ten zwrot wi\u0105za\u0142 si\u0119 z panuj\u0105c\u0105 na \u015bwiecie sytuacj\u0105 spo\u0142eczn\u0105 &#8211; kontrreformacj\u0105, liczne konflikty zbrojne oraz epidemie sk\u0142ania\u0142y tw\u00f3rc\u00f3w barokowi do <strong>refleksji nad tajemnic\u0105 przemijalno\u015bci ludzkiego \u017cycia i naszym losie<\/strong>. St\u0105d literatura i sztuka barokowa w symboliczny spos\u00f3b zwi\u0105zane s\u0105 z tym tematem.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Podsumowanie\"><\/span>Podsumowanie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><strong>Motyw vanitas<\/strong> szczeg\u00f3lnym zainteresowaniem cieszy\u0142 si\u0119 w \u015bredniowieczu i baroku, jednak nie by\u0142o epoki, w kt\u00f3rej arty\u015bci nie docenialiby tematu vanitas jako inpiruj\u0105cego. Zainteresowanie cz\u0142owieka \u015bmiertelno\u015bci\u0105 stanowi\u0142o g\u0142\u00f3wny <strong>motyw rozwa\u017ca\u0144 nad sensem \u017cycia ludzkiego<\/strong>. Arty\u015bci, czerpi\u0105c inspiracj\u0119 z otaczaj\u0105cego ich \u015bwiata, starali si\u0119 wyrazi\u0107 w swoich tw\u00f3rczo\u015bciach ide\u0119 <strong>ulotno\u015bci ludzkiego istnienia oraz konieczno\u015bci porzucenia d\u00f3br doczesnych<\/strong>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W literaturze i sztuce motyw vanitas jest cz\u0119sto ukazywany jako przypomnienie o nietrwa\u0142o\u015bci ludzkiego \u017cycia oraz o marno\u015bci wszystkiego, co ziemskie. Vanitas to \u0142aci\u0144skie s\u0142owo oznaczaj\u0105ce \u201emarno\u015b\u0107\u201d. Termin ten jest powi\u0105zany z g\u0142\u00f3wnym motywem Ksi\u0119gi Koheleta &#8211; \u201eVanitas vanitatum et omnia vanitas\u201d &#8211; \u201eMarno\u015b\u0107 nad [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":5094,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[584],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5075"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5075"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5075\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5079,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5075\/revisions\/5079"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5094"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5075"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5075"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}