{"id":1594,"date":"2021-07-15T12:01:09","date_gmt":"2021-07-15T10:01:09","guid":{"rendered":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/?p=1594"},"modified":"2021-11-03T13:57:14","modified_gmt":"2021-11-03T12:57:14","slug":"kim-byl-aleksander-fredro-145-rocznica-smierci-mistrza-komedii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2021\/07\/15\/kim-byl-aleksander-fredro-145-rocznica-smierci-mistrza-komedii\/","title":{"rendered":"Kim by\u0142 Aleksander Fredro? 145 rocznica \u015bmierci mistrza komedii"},"content":{"rendered":"<p><strong>Aleksander Fredro uznawany jest za najwybitniejszego polskiego komediopisarza. Prozaik, poeta, bajkopisarz tworzy\u0142 w epoce romantyzmu. 15 lipca obchodzimy 145 rocznic\u0119 \u015bmierci pisarza, kt\u00f3ry zmar\u0142 w 1867 r. we Lwowie. <\/strong><\/p><div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_77 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Spis tre\u015bci<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2021\/07\/15\/kim-byl-aleksander-fredro-145-rocznica-smierci-mistrza-komedii\/#Aleksander_Fredro_%E2%80%93_biografia\" >Aleksander Fredro \u2013 biografia<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2021\/07\/15\/kim-byl-aleksander-fredro-145-rocznica-smierci-mistrza-komedii\/#Aleksander_Fredro_%E2%80%93_ksiazki_i_sztuki\" >Aleksander Fredro \u2013 ksi\u0105\u017cki i sztuki<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/2021\/07\/15\/kim-byl-aleksander-fredro-145-rocznica-smierci-mistrza-komedii\/#Aleksander_Fredro_%E2%80%93_ciekawostki\" >Aleksander Fredro \u2013 ciekawostki<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Aleksander_Fredro_%E2%80%93_biografia\"><\/span><strong>Aleksander Fredro \u2013 biografia <\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Fredro urodzi\u0142 si\u0119 w Suchorowie niedaleko Przemy\u015bla 20 czerwca 1793 r., jako trzeci syn z dziewi\u0119ciorga rodze\u0144stwa. Jego ojciec, Jacek, pochodzi\u0142 z podupad\u0142ej rodziny szlacheckiej, ale posag \u017cony oraz w\u0142asna rozwaga pozwoli\u0142y mu podnie\u015b\u0107 status spo\u0142eczny i uzyska\u0107 w 1822 r. tytu\u0142 hrabiowski.<\/p>\n<p>Aleksander odebra\u0142 skromne wykszta\u0142cenie domowe, ale sam pog\u0142\u0119bia\u0142 wiedz\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie. Jako 16-letni ch\u0142opak wst\u0105pi\u0142 do armii napoleo\u0144skiej Ksi\u0119stwa Warszawskiego. Uczestniczy\u0142 w kampanii 1812 r., zosta\u0142 odznaczony Krzy\u017cem orderu Virtuti Militari. W latach 1813-14 by\u0142 oficerem ordynansowym w sztabie cesarskim. Za zas\u0142ugi wojenne otrzyma\u0142 tak\u017ce order Legii Honorowej. Po kl\u0119sce Napoleona opu\u015bci\u0142 armi\u0119 i w 1815 r. wr\u00f3ci\u0142 do maj\u0105tku Be\u0144kowa Wisznia pod Lwowem.<\/p>\n<p>W 1828 r. o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Zofi\u0105 z Jab\u0142onowskich hr. Skarbkow\u0105. Zofia jako 15-letnia dziewczynka zosta\u0142a wydana za jednego z najbogatszych ludzi w Galicji. Opu\u015bci\u0142a m\u0119\u017cczyzn\u0119 po kilku latach nieudanego ma\u0142\u017ce\u0144stwa, jednak na rozw\u00f3d czeka\u0142a blisko 10 lat. Mog\u0142o to by\u0107 spowodowane utrudnianiem zako\u0144czenia zwi\u0105zku przez rodzin\u0119 Jab\u0142onowskich, kieruj\u0105c\u0105 si\u0119 konwenansami. Fredrowie mieli dwoje dzieci: Zofi\u0119, p\u00f3\u017aniejsz\u0105 hr. Szeptyck\u0105, autork\u0119 \u201eWspomnie\u0144 z lat ubieg\u0142ych\u201d oraz syna Jana Aleksandra, komediopisarza.<\/p>\n<p>Fredro anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 obywatelsk\u0105. Nie bra\u0142 udzia\u0142u w powstaniu listopadowym, za to reprezentowa\u0142 interesy ziemia\u0144stwa w galicyjskim Sejmie Stanowym. W czasie Wiosny Lud\u00f3w oskar\u017cono pisarza, kt\u00f3ry wyg\u0142osi\u0142 antyaustriackie wyst\u0105pienie, o zdrad\u0119 stanu, ale sprawa zosta\u0142a umorzona. Lata 1850-55 sp\u0119dzi\u0142 z rodzin\u0105 w Pary\u017cu, gdzie zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z polskimi emigrantami, m.in. Adamem Mickiewiczem. Po powrocie do kraju osiad\u0142 we Lwowie.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Aleksander_Fredro_%E2%80%93_ksiazki_i_sztuki\"><\/span><strong>Aleksander Fredro \u2013 ksi\u0105\u017cki i sztuki<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Fredro tworzy\u0142 przewa\u017cnie komedie, ale warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce pisywa\u0142 te\u017c bajki, okoliczno\u015bciowe wiersze, napisa\u0142 znakomity pami\u0119tnik, w kt\u00f3rym zawar\u0142 wspomnienia z m\u0142odo\u015bci <strong>\u201e<\/strong><a href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/trzy-po-trzy-aleksander-fredro\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Trzy po trzy<\/strong><\/a><strong>\u201d<\/strong>, zabawne <strong>\u201e<\/strong><a href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/komedie-i-inne-utwory-tom-i-ii-aleksander-fredro\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Nieszcz\u0119\u015bcia najszcz\u0119\u015bliwszego m\u0119\u017ca<\/strong><\/a><strong>\u201d<\/strong>, zbi\u00f3r aforyzm\u00f3w \u2013 <strong>\u201e<\/strong><a href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/zapiski-starucha-takze-trzy-po-trzy-aleksander-hr-fredro\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Zapiski starucha<\/strong><\/a><strong>\u201d<\/strong>, a tak\u017ce wiele artyku\u0142\u00f3w i przem\u00f3wie\u0144 na r\u00f3\u017cne okazje. Do obiegu kulturalnego wesz\u0142y jego bajki, niekoniecznie kojarzone z jego nazwiskiem: <strong>\u201e<\/strong><a href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/osiolkowi-w-zloby-dano-i-inne-wiersze-cd-2714874\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Osio\u0142kowi w \u017c\u0142oby dano<\/strong><\/a><strong>\u201d<\/strong>,\u00a0<strong>\u201e<\/strong><a href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/malpa-w-kapieli-i-inne-wiersze-aleksander-fredro-ignacy-krasicki\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Ma\u0142pa w k\u0105pieli<\/strong><\/a><strong>\u201d<\/strong>,\u00a0<strong>\u201e<\/strong><a href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/pawel-i-gawel-aleksander-fredro\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Pawe\u0142 i Gawe\u0142<\/strong><\/a><strong>\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>W historii literatury zapisa\u0142 si\u0119 jako wybitny komediopisarz. Tworzenie komedii przez Fredr\u0119 mo\u017cna podzieli\u0107 na dwa okresy: lata 1818-42 i 1857-68. Do najwa\u017cniejszych utwor\u00f3w Aleksandra Fredry, kt\u00f3re powsta\u0142y w pierwszym okresie nale\u017c\u0105: <strong>\u201e<\/strong><a href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/pan-jowialski-aleksander-fredro\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Pan Jowialski<\/strong><\/a><strong>\u201d<\/strong> (1832), <strong>\u201e<\/strong><a href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/sluby-panienskie-aleksander-fredro\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>\u015aluby panie\u0144skie<\/strong><\/a><strong>\u201d<\/strong> (1833), <strong>\u201e<\/strong><a href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/zemsta-aleksander-fredro\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Zemsta<\/strong><\/a><strong>\u201d<\/strong> (1834), <strong>\u201e<\/strong><a href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/dozywocie-aleksander-fredro\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Do\u017cywocie<\/strong><\/a><strong>\u201d<\/strong> (1835). Tematami tych dzie\u0142 s\u0105 zazwyczaj pieni\u0105dze, mi\u0142o\u015b\u0107 i ma\u0142\u017ce\u0144stwo, a dylemat bohater\u00f3w polega na tym, czy zawrze\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwo dla pieni\u0119dzy, czy mo\u017ce wzi\u0105\u0107 \u015blub z mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n<p>Od 1842 r. Aleksander Fredro nie publikowa\u0142 nowych utwor\u00f3w. Nie jest do ko\u0144ca jasne, czym by\u0142a spowodowana przerwa. By\u0107 mo\u017ce mia\u0142 na to wp\u0142yw negatywny os\u0105d krytyk\u00f3w, kt\u00f3rzy zarzucali mu, \u017ce nie podejmuje wa\u017cnych temat\u00f3w dla narodu. Kolejny pow\u00f3d m\u00f3g\u0142 by\u0107 tak\u017ce zwi\u0105zany z konfrontacj\u0105 w\u0142asnej tw\u00f3rczo\u015bci z nap\u0142ywaj\u0105cymi po 1835 r. publikacjami emigracyjnymi romantyk\u00f3w i poczucie podejmowania innych w\u0105tk\u00f3w, ni\u017c te, kt\u00f3re by\u0142y popularne w triumfuj\u0105cym nurcie literackim.<\/p>\n<p>Nieoczekiwany powr\u00f3t Fredry nast\u0105pi\u0142 po przyje\u017adzie do Pary\u017ca i trwa\u0142 do 1868 r. Pisarz nie zgodzi\u0142 si\u0119 jednak na publikacj\u0119 nowych dzie\u0142. Powsta\u0142y wtedy<strong>: \u201e<\/strong><a href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/wielki-czlowiek-do-malych-interesow-2400930\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Wielki cz\u0142owiek do ma\u0142ych interes\u00f3w<\/strong><\/a><strong>\u201d<\/strong>, <strong>\u201e<\/strong><a href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/komedie-i-inne-utwory-tom-i-ii-aleksander-fredro\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Wychowanka<\/strong><\/a>\u201d, <strong>\u201e<\/strong><a href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/fredro-pisma-wszystkie-9-tomow-3454570\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Co tu k\u0142opotu!<\/strong><\/a><strong>\u201d<\/strong>, <strong>\u201e<\/strong><a href=\"https:\/\/tezeusz.pl\/fredro-pisma-wszystkie-9-tomow-3454570\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Rewolwer<\/strong><\/a><strong>\u201d<\/strong>. Zosta\u0142y one zbiorczo wydane dopiero po jego \u015bmierci.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Aleksander_Fredro_%E2%80%93_ciekawostki\"><\/span><strong>Aleksander Fredro \u2013 ciekawostki <\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Ma\u0142o kto wie, \u017ce pisarstwo Fredry wesz\u0142o na sta\u0142e do j\u0119zyka potocznego. Do najpopularniejszych cytat\u00f3w nale\u017c\u0105: \u201ejak ty komu, tak on tobie\u201d, \u201eje\u015bli nie chcesz mojej zguby, krokodyla daj mi luby\u201d, \u201ewolno\u0107, Tomku w swoim domku\u201d.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">We Wroc\u0142awiu znajduje si\u0119 pomnik Aleksandra Fredry, przywieziony z Lwowa.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Komediopisarz ju\u017c za \u017cycia by\u0142 honorowym obywatelem Lwowa.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p>Fredro pogodzi\u0142 cechy romantyzmu w swoich dzie\u0142ach w takim stopniu, by komponowa\u0142y si\u0119 one z g\u00f3ruj\u0105cym w jego tw\u00f3rczo\u015bci realizmem. Realizm, rzetelna obserwacja rzeczywisto\u015bci, czy kreowanie prawdziwych psychologicznie postaci, to g\u0142\u00f3wne cechy komedii Fredry. Potrafi\u0142 po\u0142\u0105czy\u0107 humor, ze sceptycznym stosunkiem do m\u00f3d literackich oraz krytycznym spojrzeniem na romantyczne pozy. Komedie Aleksandra Fredry do dzi\u015b ciesz\u0105 si\u0119 ogromn\u0105 popularno\u015bci\u0105 i zajmuj\u0105 wysok\u0105 pozycj\u0119 w\u015br\u00f3d polskich utwor\u00f3w scenicznych ze wzgl\u0119du na dowcipny dialog, humor sytuacyjny oraz mistrzostwo w prowadzeniu intryg.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aleksander Fredro uznawany jest za najwybitniejszego polskiego komediopisarza. Prozaik, poeta, bajkopisarz tworzy\u0142 w epoce romantyzmu. 15 lipca obchodzimy 145 rocznic\u0119 \u015bmierci pisarza, kt\u00f3ry zmar\u0142 w 1867 r. we Lwowie. Aleksander Fredro \u2013 biografia Fredro urodzi\u0142 si\u0119 w Suchorowie niedaleko Przemy\u015bla 20 czerwca 1793 r., jako [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":1595,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1594"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1594"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1594\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2007,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1594\/revisions\/2007"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1595"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1594"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tezeusz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1594"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}